این كتاب املاى امام جعفر صادقD بر مفضل‌ بن عُمر جعفى كوفى، یكى از اصحاب سر‌شناس و بزرگ آن‌ حضرت مى‌باشد. در رجال کشّی هم روایاتی در مدح او[٤٣٦] دیده می‌شود و هم روایاتی در ذمّ[٤٣٧] او، نجّاشی هم او را "فاسد المذهب" و "مضطرب الروایة" می‌داند؛[٤٣٨] امّا آنچه که تا حدّ زیادی موجب گردیده تا به ایشان اعتماد کنیم، این است که او از مشایخ بلاواسطه‌ی یونس‌ بن عبدالرحمان (از اصحاب اجماع) بوده و بسیاری از علما به تصریح آقابزرگ تهرانی نه تنها او را از اتهام‌های فوق مبرّا دانسته؛ بلکه توثیق هم نموده‌اند.[٤٣٩] امام صادقD كتاب توحید را در چهار جلسه و در چهار روز از صبح تا ظهر بر مفضل املا كردند. موضوع این كتاب، شگفتى‌هاى آفرینش انسان و جهان هستى و حیوانات بوده و از این راه به اثبات آفریدگارى حكیم و دانا پرداخته‌اند.[٤٤٠] متن این كتاب در جلد سه از بحارالانوار در صفحات ٥٧ تا ١٥١ آمده است.

٢ـ رسالة الإهلیلجة

این كتاب از امام صادقD به روایت مفضل‌ بن عمر جعفی بوده و موضوع آن، توحید و صفات الهی است. "اهلیلج" معرّب "اهلیله" بوده و در حقیقت از درختان نواحی حارّه (به‌ویژه هندوستان) است که میوه‌ی آن مصرف طبّی دارد و طبیبان هندی بسیار از آن استفاده می‌کنند.[٤٤١] این كتاب به گفته‌ی سیّد بن طاووس درباره‌ی مناظره‌ی امام صادقD با طبیب هندی درباره‌ی معرفت خداوند بوده تا حدّی كه آن طبیب هندی اقرار به الوهیّت و وحدانیّت خداوند متعال می‌كند.[٤٤٢] متن این كتاب در جلد سه از بحار الانوار در صفحات١٥٢ تا ١٩٧ آمده است.

[٤٣٦]. رجال کشّی، ص٣٢٣، ش٥٨٥.

[٤٣٧]. همان، ص٣٢١، ش٥٨٣.

[٤٣٨]. رجال نجّاشی، ص٤١٦، ش١١١٢.

[٤٣٩]. الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج١٠، ص١٣٢.

[٤٤٠]. نرم افزار جامع الاحادیث، کتاب‌شناسی توحید المفضل.

[٤٤١]. ر.ک: لغت‌نامه‌ی دهخدا، ذیل کلمه‌ی «اهلیله.»

[٤٤٢]. الأمان من أخطار الأسفار و الأزمان‌، سیّد بن طاووس، ‌ص٩١.