قضیه‌ی فدک از فرازهای مهمّ تاریخی است که چند و چون آن همواره میان علمای شیعه و اهل‌ سنّت مورد اختلاف‌نظر بوده و بحث‌های فراوان را به خود اختصاص داده است.یک عامل مهم در اختلاف‌نظرها، ابهام‌ها و تعارض‌هایی است که در اخبار فدک دیده می‌شود. نویسنده در این مقاله کوشیده است، تعارض و ابهام‌ها را بدون در نظر گرفتن سند روایات فدک، برطرف سازد.

کلیدواژه‌ها: فدک، تعارض، ارث، بخشش، غصب.

ساکنان فدک در سال هفتم هجرت با خبر شدن از پیروزی پیامبر٤ در خیبر، طی پیامی خبر تسلیم خود را به آگاهی حضرت رساندند و چون فدک بدون جنگ فتح شد، از اختصاصات پیامبر٤ بود و مسلمانان در آن سهمی نداشتند؛ چنان‌که قرآن کریم می‌فرماید:

«و ما أفاء الله علی رسوله منهم فما أوجفتم علیه من خیل و لا رکاب.»[٢٣١]

آن غنایمی را که به رسولش بازگرداند (بخشید) چیزی است که شما بر آن‌ها اسب و شتر نتاختید. (زحمت نکشیدید.) هم‌چنین می‌فرماید:

«یسْئَلُونَکَ عَنِ الْأَنْفالِ قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ... .»[٢٣٢]

]ای پیامبر[ از تو درباره‌ی انفال می‌پرسند؛ بگو انفال برای خدا و رسول است. اموالی که بدون جنگ از کفّار به دست مسلمانان بیفتد، نمونه‌ای از انفال است. رسول‌خدا٤ طبق دستور خداوند که فرمود: «و آت ذالقربی حقّه»؛[٢٣٣] «حقوق خویشاوند را عطا کن» فدک را به حضرت

[٢٣٠]. پژوهشگر پژوهشکده علوم و معارف حدیث (دارالحدیث).

[٢٣١]. سوره حشر، آیه‌٦.

[٢٣٢]. سوره انفال، آیه‌١.

[٢٣٣]. سوره‌ اسراء، آیه‌٢٦.