حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٤٢ - بررسی روایات عرضه
روایات عرضه از نگاه عالمان اهل سنّت
روایات عرضه به طور گسترده در جوامع حدیثی شیعه راه یافته و شماری از صاحبنظران شیعه از آنها با عنوان روایات متواتر معنوی یاد کردهاند و از این روایات در مبحث اثبات نزاهت قرآن از تحریف، اثبات حجیّت ظواهر قرآن و مبحث تعادل و تراجیح بهره میجویند؛ امّا با کمال شگفتی عموم عالمان و محدّثان اهل سنّت این احادیث را مجعول و ساخته و پرداخته زنادقه میدانند.
"محقّق داماد" در کتاب الرواشح السماویة در بررسی اصطلاح وضع و جعل روایاتی مجعول را به عنوان نمونه از کتاب الشهاب قضاعی نقل کرده و آنگاه به نقل از او چنین آورده است:
«از جمله روایات مجعولی که در زبان مردم رایج بوده و به پیامبر٤ نسبت میدهند، این روایت است که هرگاه حدیثی از من روایت کردید، آن را بر قران عرضه کنید، اگر با آن موافق باشد، آن را بپذیرد و اگر مخالف آن باشد، حدیث را رد کنید.»
خطابی در کتاب معالم السنن گفته است: این حدیث را زنادقه جعل کردهاند و سخن دیگر پیامبر٤ که فرمودند:
«قد اوتیت الکتاب و ما یعدله.»؛ «به من کتاب و معادل آن داده شده است» و نیز روایت «اوتیت الکتاب و مثله معه.»؛ «به من کتاب و با آن همسان آن داده شده است، آن را مردود میسازد.»[١٠١]
"محقّق داماد" ضمن مردود دانستن نسبت جعل به شماری از روایات تأکید میکند که روایت عرضه صحیح بوده و با روایات پیشگفته از پیامبر٤ نیز منافات ندارد.[١٠٢]
مسفر عزم الله دمینی روایات عرضه قرآن را از جمله روایات مجعول یاد کرده است. او پس از ذکر گفتار پیشگفته از خطابی گفتار شوکانی را این چنین ذکر کرده است:
خود حدیث عرضه بر مردود بودن آن دلالت دارد؛ زیرا ما وقتی آن را بر قرآن عرضه میکنیم، قرآن با آیاتی همچون «و ما آتاکم الرسول فخذوه و ما نهاکم عنه فانتهوا»[١٠٣] با آن مخالفت کرده است.[١٠٤]
[١٠١]. الرواشح السماویة، ص٢٠٢.
[١٠٢]. همان.
[١٠٣] . سوره حشر، آیه٧
[١٠٤]. مقاییس نقد متون السنّة، ص١١٧ به نقل از الفواید المجموعه فی الاحادیث الموضوعة، ص٢٩١.