حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١١٧ - پالایش احادیث در عصر ائمّهG و پدیدهی جعل
آینده كه نزد من میآیى خلاف آن را به تو گویم، به كدامیک از دو حدیث عمل میکنى! عرض كردم؛ به دومى، فرمود: خدایت بیامرزد.[٣١١]
د) وجود شواهد حدیثی: از دیگر قراین و شواهدی که میتوان در تشخیص متن صحیح و ترجیح آن بر متون مشابه، استفاده کرد، جمعآوری شواهد و قراین حدیثی است تا با استفاده از آن، به متن صحیح رسید. اگر روایت یا دستهای از روایات به وسیلهی روایات دیگر از امامان مختلف مورد تأکید و تأیید قرار گرفته باشد، چنین مجموعهای بر روایت یا روایاتی که در دیگر احادیث، شاهدی بر تأیید متن آنها وجود ندارد، برتری دارند. امام صادقD در ادامهی حدیثی که کشّی نقل کرده است، میفرمایند:
«لا تقبلوا علینا حدیثنا الاّ ما وافق القرآن و السنَّة او تجدون معه شاهداً من أحادیثنا المتقدّمة»
از آنچه به ما نسبت داده می شود، کلامی را قبول کنید که شاهد و قرینهای در احادیث گذشته داشته باشد.[٣١٢]
٥. ترک روایات غیر مشهور و نادر
در طی چندین سال و از اواخر عصر امام باقر(ع) به بعد، میراث حدیثی شیعه (حداقل در برخی از موضوعات) به حدّی رسید که در میان اصحاب ائمّه، روایات به دو دستهی مشهور و شاذ تقسیم شدند، روایات مشهور، حاکی از سنّت مشهور و قطعی اهلبیتF است، به طوری که اگر روایت یا روایاتی داشتیم که از نظر محتوا با دیگر روایات سازگاری نداشته و به نوعی در مقابل نظر مشهور و مورد اتّفاق ائمّهG قرار داشته باشد، آن دسته از روایات به وسیلهی اصحاب ائمّهG رد میشده است؛ لذا در روایتی که زراره از امام باقر(ع) نقل میکند، حضرت او را به اخذ روایت مشهور (در مقابل روایت شاذ و نادر) امر میکنند. امام(ع) به او میفرمایند:
«یا زُرَارَةُ خُذْ بِمَا اشْتَهَرَ بَینَ أَصْحَابِکَ وَ دَعِ الشَّاذَّ النَّادِر»
«ای زراره! آنچه که در میان اصحاب و شیعیان مشهور است، بگیر و موارد شاذ و نادر را رها کن.»[٣١٣]
[٣١١]. الکافی، ج١، ص٦٧.
[٣١٢]. رجال کشّی، ص٢٢٤.
[٣١٣]. مستدرکالوسائل، ج١٧، ص٣٠٣.