حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٤٦ - بررسی روایات عرضه
میبایست در معنای آن در نگریست؛ زیرا حدیث یا وحی صرف از جانب خداوند بوده یا از روی اجتهاد رسول اکرم٤ که به استناد وحی صحیحی از کتاب و سنّت معتبر است، صادر شده است و در هر دو صورت امکان ندارد که حدیث با قرآن تناقض داشته باشد؛ زیرا پیامبر٤ از روی هوا و هوس سخن نمیگوید و سخن او وحی است، از جانب خداوند ]= ما ینطق عن الهوی ان هو الا وحی یوحی...[، البته ممکن است، سنّت حاوی چیزی باشد که مخالف یا موافق با قرآن نباشد، به این معنا که ممکن است، ناظر به آموزهای باشد که قرآن از آن ساکت است... . به روی طبق صریح حدیث پیشگفته هر حدیثی میبایست موافق با قرآن باشد و معنای این حدیث صحیح است؛ حال چه سند آن صحیح باشد یا نه.»[١١٩]
آنگاه شاطبی به روایاتی استناد میکند که در آن آمده است، صحّت احادیث را از قلبتان بجویید که دل بهترین گواه بر صدق حدیث است.[١٢٠] از نظر او این روایات حکایت از آن دارد که مطابقت با حقّ نشان صحّت روایت است. شافعی و دارقطنی از جمله عالمان دیگر اهل سنّت هستندکه احادیث عرضه را از جهت متن یا سند مخدوش دانستهاند.
شافعی میگوید:
«اینکه میگویند سنّت باید بر قرآن عرضه شود و اگر موافق ظاهر آن بود، بدان عمل میشود، در غیر این صورت به ظاهر قرآن عمل میکنیم و حدیث را رها میکنیم، سخن موهومی است.»[١٢١]
او هم چنین بر این باور است که حدیث عرضه را هیچ از راویان قابل اعتماد در نگاشتههای خرد و کلان خود نیاوردهاند.[١٢٢] دارقطنی پس از نقل روایت عرضه به نقل از علی بن ابیطالب از پیامبر٤ سند آن را موهوم دانسته[١٢٣] و در جایی دیگر؛ پس از نقل روایتی از پیامبر
[١١٩]. همان، ص٦٨٢.
[١٢٠]. همان.
[١٢١]. اختلاف الحدیث، ص٣٣.
[١٢٢]. الرسالة، ص٢٢٤ – ٢٢٥.
[١٢٣]. سنن دارقطنی، ج٤، ص١٣٤.