وقتی که هارون‌الرشید خواست فدک را به امام کاظمD برگرداند، حضرت از گرفتن آن استنکاف کرد. اصرار هارون‌الرشید باعث شد، امام حدّ آن را تعیین کند و حدّ تعیین شده بخش عظیمی از کره‌ی زمین بود.[٢٦٧] گویا این روایت نمی‌خواهد، به‌ معنای حقیقی، محدوده‌ی فدک را تعیین کند؛ بلکه کنایه از آن است که حکومت باید در دست ما اهل‌بیتF باشد.

٣. گاهی دست برداشتن از پاره‌ای مادیّات جنبه‌ی عاطفی دارد؛ چه ‌بسا نمی‌خواستند، آنچه سبب ایذاءِ حضرت فاطمهJ بوده، مایه‌ی خوش‌حالی آن‌ها شود؛ به‌ عنوان مثال، جوانی که در راه گرفتن مال خود از دست غاصب، صدمه‌های بسیار دیده و در این راه کشته شده، اگر مادر او دسترسی به آن مال پیدا کند، رغبتی به گرفتن آن ندارد.

٤. از امام صادق(ع) درباره‌ی علّت این‌که امام علی(ع) فدک را باز نگرداند، پرسیدند، حضرت فرمود:

«لأنّ الظالم و المظلوم کانا قدما علی الله عزّوجلّ و أثاب الله المظلوم و عاقب الظالم. فکره ان یسترجع شیئاً قد عاقب الله علیه غاصبه و أثاب علیه المغصوب.»[٢٦٨]

زیرا ظالم و مظلوم به پیشگاه خدا رفتند. خداوند به مظلوم پاداش داد و ظالم را مجازات کرد. امام علی(ع) خوش نداشت، چیزی را برگرداند که خداوند غاصب آن را مجازات کرده بود و به آن‌که حقّ او غضب شده بود، پاداش داده بود.

٥. در روایت دیگر است که امام صادق(ع) در برابر سؤال فوق فرمود:

«للاقتداءِ برسول‌الله٤ لما فتح مکّة و قد باع عقیل بن أبی‌طالب داره فقیل له: یا رسول‌الله ألا ترجع إلی دارک؟ فقال٤: و هل ترک عقیل لنا دارا؟ إنّا أهل‌بیت لا نسترجع شیئا یؤخذ منا ظلماً. فلذلک لم یسترجع فدک لما ولی.»[٢٦٩]

برای پیروی از رسول‌خدا٤ وقتی پیامبر مکّه را فتح کرد، عقیل خانه‌ی حضرت را فروخته بود. به حضرت گفتند: ای رسول‌خدا! آیا به خانه‌ات باز نمی‌گردی؟ فرمود: آیا عقیل خانه‌ای برای ما باقی گذاشته؟ ما اهل‌بیتی هستیم که آنچه از روی ظلم از ما گرفته‌اند، باز نمی‌گردانیم. به همین دلیل امام علی(ع) وقتی به حکومت رسید، فدک را برنگرداند.

[٢٦٧]. مناقب، ابن‌شهر آشوب، ج٣، ص٣٤٥.

[٢٦٨]. علل الشرائع، ج١، ص١٥٤، ح١؛ السقیقة و فدک، ص١٤٧.

[٢٦٩]. علل الشرائع، ج١، ص١٥٥؛ مناقب، ابن‌شهر آشوب، ج١، ص٢٣٢.