دستبرد واضعان حفظ شد؛ ولی با تمام این دقّت‌ها، مسلّماً روایاتی که از امام معصومD صادر نشده است، وارد کتب شیعی شده است که جهت پالایش آن، امور ذیل در تاریخ حدیث شیعه اتّفاق افتاده است. تنقیح و پالایش احادیث به دو روش کلّی است که از مجموع این دو؛ چندین روش را می‌توان به جهت پالایش احادیث به‌کار گرفت. با توجّه به این‌که دو نوع جعل داریم: ١. جعل متن همراه با جعل سند، ٢. جعل متن حدیث؛ پالایش احادیث نیز در دو محور قابل تصوّر است:[٢٨٢]

- پالایش متنی و سندی؛

- پالایش متنی.

الف) پالایش متنی و سندی[٢٨٣]

١. اوّلین روشنگری درباره‌ی ورود احادیث جعلی در تراث شیعی به‌ وسیله‌ی خود امامان معصومG انجام گرفت، ایشان به اشخاصی اشاره می‌کردند که واضع و جاعل احادیث بودند و در ضمن به نوع افکار و معانی که در احادیث جعل کرده‌اند نیز اشاره می‌فرمودند. عبدالله‌ بن مسکان از بعضی اصحاب امام صادقD نقل می‌کند که حضرت فرمود: «خداوند مغیرة بن سعید را لعنت کند، او پیوسته بر پدرم امام باقرD دروغ می‌بست، خداوند گرمای آتش را به او بچشاند.»[٢٨٤]

امام رضا(ع) از ائمه‌ای هستند که تقریباً از زمان ایشان پالایش احادیث به مرحله‌ی جدّی خود رسید، در روایتی به ترتیب اسم کاذبان و کسانی که تا زمان ایشان بر ائمّهG دروغ می‌بستند، شرح آن می‌کنند، ایشان می‌فرمایند:

[٢٨٢]. شاید نوعی دیگر از جعل روایی قابل تصوّر باشد که در آن، فقط سند غیر سالم با سند سالم تعویض می‌شود و آن سند از ارسال، ضعف و... به سند متصل و صحیح و... تبدیل می‌شود؛ امّا از جایی که جعل سند (بدون متن) زیر مجموعه‌ی قسمت اوّل؛ یعنی، جعل سند و متن می‌شود، از آوردن عنوان مستقلی برای آن خودداری شده است.

[٢٨٣]. در این بخش به فعّالیّت‌هایی اشاره می‌شود که فقط ناظر به بخش خاصّی از حدیث (متن یا سند) نیست؛ بلکه متن و حدیث را با هم شامل می‌شود.

[٢٨٤]. مستدرک الوسائل، ج٩، ص٩١؛ معجم رجال الحدیث، ج١٤، ص٢٥١.