«آنچه از حدیث، موجود است، پیدا کن و بنویس؛ زیرا من از نابودی علم و فوت علما بیم دارم و جز حدیث پیامبر پذیرفته نمی‌شود و باید علم منتشر شود و علما بنشینند تا به کسانی که نمی‌دانند، بیاموزند که علم نابود نمی‌شود؛ مگر این‌که مخفی گردد.»[٣٧٨]

این دستور نشان می‌دهد که بخش بزرگی از احادیث رسول‌الله٤ در سینه‌های علما بود که با فوت آنان دانش آن‌ها از بین می‌رفت؛ پس از این فرمان و آغاز کتابت حدیث، کار به جایی رسید که أحمد بن حنبل(م٢٤١هـ) برای نوشتن مسند خود یک میلیون روایت حفظ بود.[٣٧٩]

دوم: احادیث ابان ‌بن تغلب (م١٤١هـ)

أبان‌ بن عثمان از امام صادق(ع) روایت می‌کند که فرمود:

«ابان ‌بن تغلب سی هزار حدیث از من روایت کرده است؛ تو هم آن‌ها را از او روایت کن.»[٣٨٠]

گزارشی مبنی بر این‌که تمام این احادیث نگاشته شده باشد، به ‌دست ما نرسیده است؛ لذا می‌توان احتمال داد که برخی از احادیث أبان پس از نقل او، به ‌وسیله‌ی دیگران نگارش شده است.

سوم: احادیث محمّد بن مسلم(م١٥٠هـ)

در ترجمه‌ی وی آمده است که او موفّق به آموختن سی هزار حدیث از امام باقرD شد و از امام صادقD نیز حدیث شنیده است.[٣٨١] اکنون گزارشی برای اثبات این مقدار روایت محمّد بن مسلم به ‌وسیله‌ی خود او وجود ندارد؛ لذا درباره‌ی وی نیز می‌توان احتمال داد که برخی از احادیثش را خودش نوشته و برخی را برای دیگران نقل کرده و آنان در کتاب‌ها آورده‌اند.

[٣٧٨]. صحیح البخاری، ج١، ص٣٣.

[٣٧٩]. تذکرة الحفاظ، ج٢، ص٤٣١. (چه ‌بسا این آمار بر اساس تعریف خاص، «روایت» باشد كه به مجموعه‌ی سند و متن با هم، روایت می‌گویند. بر این اساس، یک متن می‌تواند ده روایت داشته باشد.)

[٣٨٠]. رجال النّجاشی، ص١٢، ش٧.

[٣٨١]. رجال الكشّی، ج١، ص٣٩١، ش٢٨٠.