حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٤٣ - بررسی روایات عرضه
البته دمینی خود از درستی حدیث عرضه دفاع کرده و چنین میگوید:
«شاید آنان از عرضهی حدیث بر قرآن چنین برداشت کردهاند که اگر در احادیث مطلبی آمده باشد که در قرآن نیست، محکوم به رد است، در حالی که از حدیث عرضه این مطلب استفاده نمیشود؛ چه، این حدیث در مقام اثبات این نکته است که هر چیزی که موافق قرآن است؛ پذیرفتنی بوده و هرچه مخالف آن است؛ مردود است.»[١٠٥]
استاد جعفر مرتضی عاملی در بررسی معیار قرآنی به صورت مبسوطتری به این شبهه پرداخته است. وی در ابتدا، نه روایت از منابع اهل سنّت به نقل از رسول اکرم٤ حضرت امیرD عبدالله بن عباس، عبدالله بن مسعود، ابی بن کعب و... در زمینهی ضرورت عرضهی حدیث به قرآن ذکر کرده است،[١٠٦] آنگاه با تعجّب میگوید عالمان اهل سنّت بهرغم وجود این روایات مخالف عمل به قرآن بوده و سنّت را حاکم بر قرآن میدانند، حتّی حدیث عرضه را از اساس باطل میانگارند.[١٠٧]
ابوبکر بیهقی میگوید:
«حدیثی که دربارهی عرضهی روایات بر قرآن نقل شده باطل است و خود این حدیث بر بطلان خود دلالت دارد؛ زیرا در قرآن نیامده است که حدیث را بر قرآن عرضه کنید.»[١٠٨]
خطابی میگوید:
«این حدیث را زنادقه جعل کردهاند.»[١٠٩]
عبدالرحمن بن مهدی(م١٩٨)[١١٠] معتقد است:
«زنادقه و خوارج این حدیث را برساختهاند؛ یعنی، این روایت از پیامبر را که فرمود: «هر حدیثی که از من به شما میرسد، آن را بر قرآن عرضه کنید، اگر
[١٠٥]. همان، ص١١٧ ـ ١١٨.
[١٠٦]. الصحیح من سیرة النبی الاعظم، ج١، ص٢٦١.
[١٠٧]. همان.
[١٠٨]. همان، ص٢٧٠. به نقل از دلائل النبوة، ج١، ص٢٦.
[١٠٩]. همان، الخلاصة فی اصول الحدیث، ص٨٥.
[١١٠]. او عبد الرحمن بن مهدی بن حسان عنبری بصری و از حافظان بزرگ حدیث است.