آشنايى با نظام سياسى اسلام - نظر پور، مهدی؛ وفا، جعفر - الصفحة ٢٥

٢- سُنّت معصومين عليهم السلام‌ الف- سنّت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و سلم‌ «سنّت» در لغت به معناى سيره و روش است و در اصطلاح خاصّ شرعى و فقه سياسى، عبارت است از قول و گفتار، عمل و كردار و تقرير و تأييد پيشوايان معصوم عليهم السلام اعمّ از پيامبر و امام. «١» دليل حُجيّت و ارزش نظرى و عملى آن‌ها عبارت است از:
قول و گفتار پيامبر صلى الله عليه و آله: آنچه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در مناسبت‌ها و موارد مختلف بيان فرموده حجّت است و مى‌تواند پشتوانه قوانين اسلامى قرار گيرد؛ زيرا سخن او سخن خداست؛ خداوند متعال در اين باره مى‌فرمايد:
وَمَا يَنْطِقُ عَنْ الْهَوَى* إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْىٌ يُوحَى (نجم/ ٣ و ٤)
و هرگز از روى هواى نفس سخن نمى‌گويد، آنچه مى‌گويد، چيزى جُز وحى نيست كه بر او نازل شده است.
كردار پيامبر صلى الله عليه و آله: كردار رسول خدا صلى الله عليه و آله نيز همچون سخنانش گونه‌اى دستورالعمل دينى محسوب مى‌شود و داراى ارزش عملى و حُجّت است، چه اعمال عبادى و سياسى، و چه اقتصادى و اجتماعى؛ زيرا خداوند آن حضرت را اسوه و نمونه عملى دانسته است. اگر كردار آن پيامبر بزرگ الهى صلى الله عليه و آله حجت نباشد، اسوه بودنش بى‌معنا خواهد بود:
لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ (احزاب/ ٢١)
بى‌گمان رسول خدا براى شما در زندگى سرمشق نيكويى است.
در آيه‌اى ديگر خداوند به پيامبرش دستور مى‌دهد كه مردم را به پيروى خويش بخواند. اگر عمل آن حضرت حجيّت نمى‌داشت، هرگز خداوند ديگران را به پيروى از او فرا نمى‌خواند:
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمْ اللَّهُ (آل عمران/ ٣١)
بگو: اگر خدا را دوست مى‌داريد، از من پيروى كنيد، تا خدا [نيز] شما را دوست بدارد.
تقرير و تأييد پيامبر صلى الله عليه و آله: مقصود آن است كه اگر در حضور پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مسلمانان كارى انجام دهند و آن حضرت تأييدش كند و اعتراض نكند، اين دليل بر مُباح بودن آن‌