الفقه الاسلامى احكام جهاد - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٢٥٢ - پيمانها و ميثاقها
خواستند كه براساس حكم خداوند با آنها رفتار شود، و از جنگ صرف نظر شود، اين خواسته را نپذير بلكه صلح را براساس حكم و داورى خود از آنها بپذير و سپس براساس نظر خود، هر طور خواستى درباره آنها قضاوت كن، زيرا اگر براساس «حكم خدا» قبول كنيد، شما نمىدانيد كه آيا به حكم خدا درباره آنها دست مىيابيد يا نه.
و اگر اهل قلعهاى را محاصره كرديد و آنها اعلام كردند كه براساس عهد و ذمّه خدا و عهد و ذمه رسول خدا با آنان رفتار كنيد و امان دهيد، قبول نكن ولى براساس عهد و ذمّه خود و عهد و ذمّه پدران و برادران خود با آنان رفتار كنيد، و با تعهّد خود به آنان امان دهيد، زيرا اگر شما از تعهّدات خود و پدران و برادران خود، پاسدارى نماييد براى شما آسانتر است در روز قيامت از اينكه از عهد خدا و پيامبرش پاسبانى كنيد.»
تفصيل احكام:
١- متوقّف كردن جنگ و آتشبس كردن براساس رجوع به داورى كه توسّط هر دو طرف جنگ يا يكطرف و يا طرف سوّم انتخاب مىشود جايز است، و اين عمل، حكميّت يا داورى ناميده مىشود.
٢- در صورت امكان بايد در داور شرايط ذيل موجود باشد: بلوغ، عقل، عدالت، فقاهت و هر چيزى كه انجام اين وظيفه به آن بستگى دارد مثل آشنايى و خبره بودن نسبت به مسائل حكميت و داورى. امّا مرد بودن و يا آزاد بودن شرط نيست، و برده و زن هم اگر واجد ساير شرايط باشند، مىتوانند عهدهدار داورى شوند.
٣- اگر در جريان حكميّت، داور به چيزى قضاوت كند، مسلمانان بايد آن را اجرا نمايند در صورتيكه با احكام شريعت مخالفت نداشته باشد.
٤- اگر مسلمانان مجبور شوند كه به داورى كسى كه واجدالشرايط