(ما نُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ إِلَّا بِالْحَقِّ وَ ما كانُوا إِذاً مُنْظَرِينَ)[١] در مقام بيان آنند، و مقصود از اتيان امر رب تعالى، قيام قيامت و فصل قضاء و انتقام الهى از ايشان است.

و اما احتمال اينكه مقصود از آمدن امر، همان امرى باشد كه در اول سوره فرمود:

(أَتى‌ أَمْرُ اللَّهِ) با در نظر گرفتن اينكه در آنجا گفتيم مقصود آمدن نصرت الهى و غلبه اسلام بر شرك است احتمال ضعيفى خواهد بود، چون با لحن شديدى كه در آيه مورد بحث است نمى‌سازد، علاوه بر اين در ذيل آيات مورد بحث خواهيد ديد كه گفتگو از انكار قيامت و جواب از آن است، و همين خود مؤيد احتمال ما است كه گفتيم مقصود از آمدن امر خدا آمدن قيامت است.

و اگر كلمه رب را بر كافى كه خطاب به رسول خدا ٦ است اضافه كرد و فرمود: (أَمْرُ رَبِّكَ‌)- امر پروردگار تو و نفرمود: امر اللَّه و يا امر ربهم- امر پروردگار ايشان براى اشاره به اين معنا بود كه آمدن امر خدا، نصرتى براى تو و نكبتى براى دشمنان تو خواهد بود.

(كَذلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ)- اين جمله، هم تاكيد تهديد سابق است و هم تاييد مطلب است به ارائه نظير و مانند، و معنايش اين است كه كسانى هم كه قبل از ايشان بودند، مانند ايشان حق را انكار و استهزاء كردند، و خلاصه كارى كه بحسب طبع، باعث نگرانى از عذاب خدا مى‌شود مرتكب شدند، (فَأَصابَهُمْ سَيِّئاتُ ما عَمِلُوا ...)- و عذاب آنچه كردند به ايشان رسيد .

(وَ ما ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ)- اين جمله، كلامى است معترضه كه علت نزول عذاب بر ايشان را ظلم دانسته و بيان مى‌كند كه اين ظلم از خداى تعالى نبود، بلكه ظلمى بود كه خود ايشان به خود كردند، و خداى تعالى هم اين عذاب را براى يك بار و دو بار ظلم ايشان نفرستاد، بلكه ايشان را مهلت داد تا آنجا كه بر ظلم خود ادامه دادند، آن گاه عذاب را فرستاد، و اگر بپرسى از كجاى آيه اين نكته را استفاده كرديد مى‌گوييم از كلمه كانوا كه دوام و ثبات را مى‌رساند، پس در جمله‌(وَ ما ظَلَمَهُمُ اللَّهُ ...) استمرارشان را بر ظلم اثبات نموده و اصل ظلم را از ناحيه خداى سبحان نفى مى‌كند.

(فَأَصابَهُمْ سَيِّئاتُ ما عَمِلُوا وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ).

[١] ملائكه را نازل نمى‌كنيم مگر به حق و در اين صورت ديگر مهلت داده نمى‌شوند. سوره حجر، آيه ٨.