ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٤٩ - بحث روايتى(رواياتى در مورد خروج موحدان عاصى از جهنم و بقاء كافران در آن در ذيل آيه ربما يود

طولانى‌ترين توقف ايشان به قدر عمر دنياست از روزى كه خلق شده تا روزى كه فانى مى‌گردد.

سبب بيرون شدنشان از جهنم اين است كه يهود و نصارى و هر كه در آتش هست از اهل هر دين و هم چنين اهل شرك به اهل توحيد مى‌گويند: شما به خدا و كتب و رسل او ايمان آورديد و در عين حال با ما در جهنميد، پس ايمان شما بيهوده بود.

آن وقت است كه خدا به ايشان غضبى مى‌كند كه براى هيچ امرى آن طور غضب نكرده باشد. آن گاه مؤمنين را از جهنم بيرون آورده بر سر چشمه‌اى كه ميان بهشت و صراط قرار دارد مى‌برد، پس در آنجا مى‌رويند مانند طرثوث كه در خاشاك و كف سيل مى‌رويد، آن گاه داخل بهشت مى‌شوند در حالى كه به پيشانيهايشان نوشته است اينها جهنمى‌هايى هستند كه از آتش دوزخ آزاد شده‌اند و تا خدا بخواهد در بهشت خواهند بود .

و چون اين نوشته داغ ننگى بر پيشانيهاى ايشان است از خدا درخواست مى‌كنند كه آن را محو كند. خدا هم ملكى مى‌فرستد آن را محو مى‌كند، سپس ملائكه‌اى را كه با خود ميخ‌هاى آتشين دارند دستور مى‌دهد تا در جهنم را به روى باقيماندگان ببندند و با آن ميخ‌ها ميخكوبشان كنند اينجاست كه خداى تعالى كه در عرش قرار گرفته فراموششان مى‌كند و اهل بهشت هم در سرگرميشان به نعيم و لذت بهشتى از آنان غافل مى‌گردند و خداى تعالى در اين خصوص فرموده:(رُبَما يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كانُوا مُسْلِمِينَ)[١].

مؤلف: كلمه طرثوث اسم گياهى است و كلمه حميل السيل - كه در روايت است- به معناى خاشاك و كف سيل است. و از طرق شيعه نيز قريب به اين مضمون روايت شده است.

و نيز در آن كتاب است كه احمد و ابن مردويه از ابى سعيد روايت كرده‌اند كه گفت: رسول خدا ٦ چوبى در زمين فرو برد و چوب ديگرى پهلوى آن و چوبى ديگر بعد از آن در زمين نشانيد و فرمود هيچ مى‌دانيد كه اين چيست؟

اصحاب گفتند: خدا و رسول داناتر است. فرمود: اين انسان است و اين اجل او و اين آرزوى اوست و او همواره در پى رسيدن به آرزوهاست و غافل از اينكه اجل قبل از

[١] الدر المنثور، ج ٤، ص ٩٣ و ٩٤.