&gt بنابراین چه امتیازی در بین است که ما کانت را شکاک و ایده آلیست و مادیین را رئالیست بدانیم ؟ ! آیا بین رولاتیویسم و ماتریالیسم دیالکتیک از لحاظ ارزش معلومات فرق‌ است یا نه ؟ قبلا اشاره کردیم که طرفداران ماتریالیسم دیالکتیک بین نظریه خود درباب ارزش معلومات و نظریه نسبیون فرق می‌گذارند زیرا آنها حقایق نسبی‌ را دارای خاصیت تحول و تکامل می‌دانند و اما سایر نسبیون ( به حسب ادعای‌ مادیین ) این عقیده را ندارند و از همین لحاظ است که مسلک خود را " مسلک جزم " ( دگماتیسم ) و مسلک آنها را مسلک شک ( سپتی سیسم ) معرفی می‌کنند . حالا باید ببینیم آیا واقعا این مقدار فرق موجب می‌شود که‌ ارزش معلومات در نظر این دو دسته فرق کند ، نسبیون شکاک و مادیین‌ یقینی و جزمی باشند یا نه ؟ دکتر ارانی در جزوه ماتریالیسم دیالکتیک‌ صفحه ٣٩ می‌گوید : " از تولید یک اشتباه جلوگیری می‌کنیم . ممکن است از استعمال مفهوم‌ " نسبی " راجع به " حقیقت " ما را جزء نسبیون که در جدول جزء آگنوستی سیست‌ها ( agnosticist ) ( لا ادریون ) ذکر شده تصور کنند ولی این‌ دو موضوع را باید کاملا جدا کرد . به عقیده ما درجه هر حقیقت ، هر ایدئولوژی علمی ، مشروط به زمان است و آنچه که بلا شرط است اینکه هر تاریخ ، هر ایدئولوژی علمی با یک واقعیت یعنی با طبیعت مطلق نظیر می‌باشد . از یک طرف این حقیقت نسبی که ما می‌گوییم ، غیر مشخص است و به واسطه همین غیر مشخص بودن است که علم بشر جامد و راکد نمانده تکامل‌ پیدا کرده است ، ولی از طرف دیگر در عین حال به اندازه کافی مشخص است‌ که فکر منطقی را از انکار وجود حقیقت و واقعیت یعنی از تبعیت‌ ایده‌آلیسم و آگنوستی سیسم امثال کانت و هیوم خلاص نماید . این اختلاف‌ بین " ماتریالیسم دیالکتیک " و عقیده " نسبی فلسفی " را باید در نظر داشت . همانطور که هگل گفته است دیالکتیک شامل ، یک جزء عقاید نسبی و نفی و شک را داراست ولی منحصر به این افکار نیست یعنی نسبی بودن‌ حقیقت را قبول می‌کند ولی در ضمن &gt