اجزاء وی به شماره نسبی که پیدا می‌شود حکمهایی از جهت بزرگی و کوچکی و جهت و حرکت و غیره می‌نماید ، مثلا در مثال فوق ، روشنایی که در نقطه زرد استوار شده ، دارای اجزائی که هر یک رنگ مخصوصی پیدا کرده و شکل هندسی‌ ویژه‌ای

&gt تجربی " است . ماتریالیسم دیالکتیک در مورد این اصل ( بر خلاف اصل دوم ) از فلاسفه‌ حسی پیروی می‌کند ولی با این تفاوت که فلاسفه حسی ، حس و تجربه را از جنبه مثبت فقط دلیل می‌گیرند نه از جنبه منفی و لهذا مسائل ماوراء الطبیعه را که ماوراء حس و تجربه است از قلمرو تحقیقات خود خارج‌ می‌دانند ولی ماتریالیسم دیالکتیک هم از جنبه مثبت و هم از جنبه منفی به‌ " حس " اعتماد می‌کند و می‌گوید هر چه محسوس است راست است و هر چه‌ محسوس نیست و دروغ است و لهذا معیار و مقیاس کلی برای نفی و اثبات‌ هر چیزی ( حتی ماوراء الطبیعه ) علوم طبیعی جدید است که متکی به حس و تجربه است . این سه اصل نامبرده ( اصل اصالت ماده ، اصل تجزم ، اصل اصالت حس ) اصول و مبانی اولیه ماتریالیسم دیالکتیک به شمار می‌رود . ماتریالیسم دیالکتیک با قبول این سه اصل با هم ، دچار حیرت و اشکال و بن بست می‌شود زیرا : اگر مانند سیستمهای فلسفه تعقلی " بدیهیات عقلیه " را بپذیرد و قیافه متافیزیسم به خود گرفته یک فلسفه تعقلی خالص بشود ، علاوه بر آنکه‌ با عقاید مخصوص وی در باب روح و خواص روحی منافی است اصل سوم ( اصالت حس ) خود را از دست داده و در نتیجه نخواهد توانست استدلالات‌ فلسفی و نظری الهیون را به بهانه اینکه " در علوم حسی نشانی از این‌ گفته‌ها نیست " منکر شود ، و اگر مانند سیستمهای حسی تنها به مسائل علوم‌ حسی اعتماد کند و همان ارزشی را که قاطبه دانشمندان حتی خود حسیون برای‌ علوم حسی قائلند ( ارزش احتمالی و ظنی ) قائل شود اصل دوم ( اصل تجزم ) خود را از دست داده و در نتیجه نخواهد توانست به طور جزم و یقین در عقاید فلسفی خود اظهار نظر کند ، مثلا با جزم فتوا بدهد که غیر از ماده و خواص ماده چیزی نیست ( ماده = وجود ) . و اگر بخواهد همان ارزشی را که فلاسفه عقلی و متافیزیسینها برای‌ بدیهیات &gt