از این بیان روشن می‌شود که در مرتبه حس ( پیدایش اثر طبیعی در حاسه ) خطایی نیست زیرا این مرتبه واجد شرایط گفته شده نیست .
عضو حساس موجود زنده در اثر تماس و برخورد ویژه‌ای که با جسم خارج از خود پیدا می‌کند از وی متأثر شده و چیزی از واقعیت خواص جسم وارد عضو

&gt در هیچ و خطا می‌دانند و چنانکه در ابتدای مقاله تذکر داده شد وقوع‌ خطا را در بعضی از موارد مسلم ( نظیر مثالهایی که در متن مقاله ذکر شده ) دلیل بر بی‌حقیقت بودن ادراکات در سایر موارد می‌گیرند و بعباره اخری‌ حصول علم حقیقی ( مطابق با واقع ) را منکرند . اما فلاسفه پاره‌ای از ادراکات را به عنوان " حقایق مسلمه " ( بدیهیات ) می‌پذیرند و می‌گویند با به کار بردن فکر به طرز صحیح ، می‌توان‌ علم حقیقی ( مطابق با واقع ) کسب نمود و از خطا ( فی‌الجمله ) دوری جست‌ و وقوع خطا فی‌الجمله دلیل بر خطا بودن جمیع معلومات نیست . ولی ماتریالیسم دیالکتیک اخیرا نغمه جدیدی ساز کرده است و مدعی است‌ اساسا بین صحیح و غلط ، و حقیقت و خطا اختلافی نیست ، می‌توان اینها را با یکدیگر مجتمع و متحد نمود ، ممکن است یک چیز در عین اینکه صحیح است‌ غلط و در عین اینکه حقیقت است خطا و در عین اینکه راست است دروغ بوده‌ باشد . بطلان این ادعا از بطلان ادعای سوفسطائیان اگر واضح‌تر نباشد مخفی‌تر نیست‌ ، زیرا این ادعا مستقیما مبتنی بر انکار " اصل عدم تناقض " است و این‌ اصل ( به مفهوم فلسفی آن ) بدیهی‌ترین بدیهیات است و حتی از " وجود دنیای خارج " که ایده‌آلیستها منکرند بدیهی‌تر است . ما بعد در جای خود جمیع شبهات کودکانه مادیین را در مورد این اصل متعرض خواهیم شد . بر همه کس حتی بر یک طفل دبستانی روشن است که یک حکم ، یک قضیه ، یک‌ جمله یا راست است یا دروغ ، یا صحیح است یا غلط ، شق ثالث ندارد . حتی آنکه خود طرفداران این مسلک در عین اینکه برای یک چیز مدعی می‌شوند هم صحیح است و هم غلط ، گاهی مجبور می‌شوند از مطلب خارج شده و فرضیه‌ها را عنوان کرده ، پای یک جزء صحیح و یک جزء دیگر غلط را به میان بکشند . در اینجا ابتدا کلمات مادیین را در این زمینه که برای خواننده محترم‌ خالی از &gt