جمله‌ای که مضمونش این است : " فکر زاییده جزء ماده و جزء مغز بوده و غیر از هر دوتاست " آیا این سخن صریحا نمی‌رساند که خود معلوم ( جزء ماده ) به فکر ما نمی‌آید و آنچه مظروف و متعلق فکر ماست غیر از واقعیت‌ خارج است [١] ؟ آنگاه این

&gt شکاکان را وادار نموده است که ارزش قطعی معلومات را نفی کنند اختلاف ادراکات موجودات ادراک کننده است . پیروهون مؤسس مکتب‌ شکاکان یکی از ده سببی که برای نفی ارزش یقینی معلومات دلیل آورده‌ اختلاف ادراکات اشخاص مختلف است . اینکه ما ابتدائا پیروان مکتب‌ ماتریالیسم دیالکتیک را جزو اصحاب جزم و یقین شمردیم ، به حسب ادعای‌ خود آنها بود و الا در حقیقت در مقابل مکتب شک ( سپتی سیسم ) و مکتب‌ متافیزیک ، مکتب سومی از لحاظ بیان ارزش معلومات وجود ندارد ، یا باید از اصول متافیزیک پیروی نمود و یا تابع " سپتیسیسم " شد . تفصیل‌ بیشتر در مقاله چهارم خواهد آمد . . ١ برای آنکه مقصود واضح شود باید این مقدمه را در نظر داشت : در اصطلاح فلسفی علم بر دو گونه است : علم حضوری و علم حصولی . علم حضوری یعنی علمی که عین واقعیت معلوم پیش عالم ( نفس یا ادراک‌ کننده دیگری ) حاضر است و عالم شخصیت معلوم را می‌یابد ، مانند علم نفس‌ به ذات خود و حالات وجدانی و ذهنی خود . علم حصولی یعنی علمی که واقعیت معلوم پیش عالم حاضر نیست ، فقط مفهوم و تصویری از معلوم پیش عالم حاضر است ، مثل علم نفس به موجودات‌ خارجی از قبیل زمین ، آسمان ، درخت ، انسانهای دیگر ، اعضای بدن خود شخص ادراک کننده . در علم حضوری مطابق تعریف بالا علم و معلوم یکی است یعنی وجود علم عین‌ وجود معلوم است و انکشاف معلوم پیش عالم به واسطه حضور خود معلوم است‌ در نزد عالم و از این جهت این علم را " حضوری " می‌نامند به خلاف علم‌ حصولی که واقعیت معلوم غیر از واقعیت علم است و انکشاف معلوم پیش‌ عالم به واسطه مفهوم یا تصویری است که از وی در پیش خود دارد و به‌ عبارت دیگر به واسطه حصول صورتی است از معلوم در نزد عالم و از این‌ جهت این علم را " حصولی " می‌نامند . تمام اطلاعات ما نسبت به عالم‌ خارج از ذهن علم حصولی است . در علم حصولی آن چیزی که ذهن اولا و بالذات و بلا واسطه می‌یابد همان &gt