اصول فلسفه و روش رئالیسم 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٣
هم خطا و غلط بر یک طفل دبستانی نیز مخفی نیست . آیا خود دانشمندان مادی حاضرند قبول کنند اصول فلسفی و منطقی آنان هم صحیح است و هم غلط ؟ آیا همین مطلب که الان از آنها نقل کردیم که گفتند " ممکن است یک چیز هم حقیقت و هم خطا بوده باشد " ممکن است هم حقیقت و هم خطا و هم صحیح و هم غلط بوده باشد ؟ آنچه از دانشمندان درباب اجتماع حقیقت و خطا نقل کردیم درباره تئوریها و فرضیههای بزرگ علمی است و منظورشان این است که یک تئوری و یک فرضیه که مشتمل بر چندین مطلب و شامل چندین واحد فکری است ممکن است دارای یک جزء حقیقت و یک جزء خطا بوده باشد . البته این چیزی است که قابل قبول است و ربطی به اصل " وحدت ضدین " ندارد . ما درباره این مطلب در همین مقاله آنجا که نظریات ماتریالیسم دیالکتیک را بالخصوص درباره ارزش معلومات بیان و انتقاد میکنیم بحث زیادتری خواهیم کرد .
. ٤ آیا حقیقت موقت است یا دائمی ؟
این مطلب نیز شایسته دقت است . دقت در این مطلب از بسیاری از اغلاط و اشتباهات جلوگیری میکند . محققین از منطقیین و فلاسفه قدیم یکی از خواص حقیقی بودن مفاهیم و محتویات فکری را " دوام " میدانستند و میگفتند " حقایق دائمی هستند " . شیخ الرئیس ابوعلی بن سینا در منطق شفا درباره این مطلب بحث کافی کرده . برای عدهای از دانشمندان جدید و بالاخص مادیین این مطلب تولید اشتباه کرده است و گمان کردهاند مقصود این بوده که موضوع یک فکر حقیقی و مطابق با واقع باید یک امر ثابت و جاویدان باشد و از این راه به حمله پرداختهاند و مدعی شدهاند که این عقیده از آنجا برای دانشمندان قدیم پیدا شده است که به اصل تغییر در طبیعت توجه نداشتهاند و با توجه به اصل تغییر در طبیعت باید گفت حقایق موقتاند نه دائمی . مادیین اعتقاد به دائمی بودن حقایق را از آثار جمود منطق قدیم و از خواص تفکر متافیزیکی میدانند . بنابراین لازم است درباره این مطلب توضیح بیشتری بدهیم .