" رولاتیویسم " [١] می‌خوانند .
خلاصه عقیده این دانشمندان این است : ماهیت اشیاء که علم به آنها تعلق‌ می‌گیرد ممکن نیست به طور اطلاق و دست نخورده در قوای ادراکی بشر ظهور کند و مکشوف گردد ، بلکه هر ماهیتی که بر انسان مکشوف می‌گردد ، دستگاه‌ ادراکی از یک طرف ، شرایط زمانی و مکانی از طرف دیگر ، در کیفیت ظهور و نمایش شی ادراک شده بر شخص ادراک کننده دخالت دارد ، و از این‌ جهت است که هر فرد یک چیز را مختلف ادراک می‌کند [٢] بلکه یک نفر در دو حالت یک چیز را دو نحو ادراک می‌کند .
پس هر فکری در عین اینکه صحیح و حقیقت است ، فقط برای شخص ادراک‌ کننده - آن هم فقط در شرایط زمانی و مکانی معین - حقیقت است اما برای‌ شخص دیگر و یا برای خود همان شخص در شرایط دیگر حقیقت چیز دیگری است‌ ، مثلا من جسمی را در یک لحظه خاص از زمان در مکان و محیط مخصوص با حجم‌ معین و شکل و رنگ معین ادراک می‌کنیم ، این ادراک صحیح و حقیقت است‌ اما فقط نسبت به من و برای من نه نسبت به دیگری و برای او ، زیرا شاید انسان دیگر یا حیوان دیگر که ساختمان قوای ادراکی وی با من فرق می‌کند همان شی را در همان زمان و در همان محیط با حجم و شکل و رنگ دیگری‌ ادراک کند و البته برای او و نسبت به او حقیقت همان است که خودش‌ ادراک کرده ، خود من هم در لحظه دیگر یا در محیط دیگر ممکن است آن جسم‌ را با حجم و شکل و رنگ دیگری ادراک کنم و برای من در آن لحظه و آن محیط " حقیقت " چیز دیگری خواهد بود .
این دسته ، از تحقیقات علمی جدید بر مدعای خود گواه می‌آورند زیرا در علوم امروز ثابت شده که اعصاب انسان با حیوان و همچنین اعصاب انسانها نسبت به یکدیگر در کیفیت عمل کردن اختلاف دارند ، مثلا انسانها هفت‌ رنگ اصلی و انواع و اقسام رنگهای فرعی را می‌بینند ولی بعضی حیوانات‌ تمام رنگها را به شکل خاکستری می‌بینند ، بعضی از افراد انسان یافت‌ می‌شوند که کوری رنگ دارند بلکه ما در زندگی عادی خود می‌بینیم که اعصاب‌ یک فرد در حالات مختلف دو گونه عمل می‌کنند ، مثلا خوردنی معین در حال‌ صحت و حال مرض دو طعم دارد ، بوی معین گاهی خوش و مطبوع و گاهی ناخوش‌ و نامطبوع جلوه می‌کند .

. [١] relativism . ٢ [ به این معنی که افراد مختلف یک چیز را مختلف ادراک می‌کنند ].