اصول فلسفه و روش رئالیسم 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤
خود ابن سینا را نیز " ماتریالیست " میخوانند !
مادیین در نشریات خود تمام فلاسفه یونان از زمان ثالیس [١] ملطی تا
زمان سقراط را مادی میخوانند . بخنر [٢] آلمانی ، مادی معروف قرن
نوزدهم در مقاله پنجم از شرحی که بر نظریه داروین نوشته است و دکتر شبلی
شمیل آن را به عربی ترجمه کرده است ، بسیاری از فلاسفه از قبیل
انکسیماندر [٣] ( انکسیمندروس ) و اناکسیمن [٤] ( انکسیمانوس ) و
اکزینوفان [٥] ( اکسینوفانوس ) و هراکلیت [٦] ( هر قلیطوس ) و
برمانید [٧] ( برمانیدس ) و امپدکلس [٨] ( انباذقلس و دیموکریت [٩] ( ذیمقراطیس ) را به این عنوان نام میبرد .
ولی حقیقت این است که هیچیک از این دانشمندان را نمیتوان مادی و به
معنای منکر ماوراء الطبیعه خواند ، هر چند این جماعت را در اصطلاح تاریخ
فلسفه ، " طبیعیون " یا " مادیون " میخوانند در مقابل ریاضیون (
فیثاغورسیان ) که اصل عالم را عدد میدانستند و در مقابل سوفسطائیان که
منکر وجود عالم خارج بودند به اعتبار اینکه به یک ماده و اصل اولی در
طبیعت قائل بودهاند ، مثلا ثالیس ماده المواد را آب و انکسیمندروس
هیولای مبهمه و انکسیمانوس هوا و هرقلیطوس آتش و انباذقلس عناصر
چهارگانه و ذیمقراطیس ذرات کوچک غیر قابل تقسیم میداند و همه این
دانشمندان حوادث طبیعت را با علل طبیعی توجیه میکردند ولی هیچگونه
دلیلی در دست نیست که این دانشمندان منکر ماوراء الطبیعه بودهاند .
افلاطون و ارسطو در نوشتههای خود از این اشخاص خیلی نام بردهاند ولی
هرگز آنها را منکر ماوراء الطبیعه نخواندهاند .
آنچه مادیین و بعضی از نویسندگان دیگر به آن استناد میکنند که در بالا
نقل کردیم ارتباطی به نفی ماوراء الطبیعه ندارد و اگر بنا شود تمام کسانی
که به ماده اولی
. [١] Sales . [٢] Buchner . [٣] Anaksimandr . [٤] Anaksimen . [٥] Xenophon . [٦] Heraklit . [٧] Barmanid . [٨] Empedocles . [٩] Dimokrates