جدید با قدما اختلاف کلی دارد و از طرف دیگر بیشتر مسائلی که در فلسفه‌ قدیم و بالخصوص در فلسفه صدرالمتألهین نقش عمده را دارد ، در فلسفه‌ جدید کمتر به آنها توجه شده یا اصلا مورد توجه قرار نگرفته و در عوض‌ مسائل دیگری در این فلسفه مطرح شده که قدما کمتر به آن توجه داشته‌اند یا اصلا توجه نداشته‌اند ، از خواندن و مطالعه این دو رشته کتب فایده و نتیجه‌ای که منظور اهل فضل است حاصل نشده است . از این‌رو کتاب حاضر که جلد اول آن از نظر خوانندگان محترم می‌گذرد به‌ هیچیک از دو سبک نگارش فلسفی که در بالا شرح داده شد نگارش نیافته . این کتاب مشتمل بر یک دوره مختصر فلسفه است ، مهمات مسائل فلسفه را بیان می‌کند و سعی شده است که حتی الامکان ساده و عمومی فهم باشد تا جمیع‌ اشخاصی که ذوق فلسفی دارند با داشتن اطلاعات مختصری به فراخور حال خود استفاده کنند و لذا از ذکر دلایل و براهین متعدد در هر مورد خودداری شده و برای اثبات هر مدعا ساده ترین راهها و بسیط ترین براهین انتخاب شده‌ است . در این کتاب در عین اینکه از تحقیقات گرانبهای هزار ساله فلسفه اسلامی‌ استفاده شده است ، به آراء و تحقیقات دانشمندان بزرگ اروپا نیز توجه‌ کامل شده . در این کتاب هم مسائلی که در فلسفه قدیم نقش عمده را دارد و هم‌ مسائلی که در فلسفه جدید حائز اهمیت است مطرح می‌شود ، و چنانکه در جای‌ خود توضیح می‌دهیم ، در ضمن این کتاب به قسمتهایی برخورد خواهد شد که در هیچیک از فلسفه اسلامی و فلسفه اروپایی سابقه ندارد مانند معظم مسائلی که‌ در مقاله پنجم حل شده و آنچه در مقاله ششم بیان شده است . در مقاله ششم با طرز بی‌سابقه‌ای به نقادی دستگاه ادراکی و تمیز و تفکیک‌ ادراکات حقیقی از ادراکات اعتباری پرداخته شده است . در این مقاله‌ هویت و موقعیت " ادراکات اعتباری " نشان داده می‌شود و فلسفه از آمیزش با آنها بر کنار داشته می‌شود و همین آمیزش نابجاست که بسیاری از فلاسفه را از پا در آورده است . در این کتاب در عین اینکه فلسفه حریم خود را حفظ کرده با علوم مختلط نمی‌شود ، رابطه فلسفه و علم محفوظ مانده است ولی رابطه فلسفه با طبیعیات و فلکیات قدیم به کلی قطع شده ولدی الاقتضاء از نظریات علمی‌ جدید استفاده می‌شود .