وسیله کشف حقیقت نیستند ، وسیله کشف حقیقت یک قوه دیگری است که‌ می‌توان آن را قوه " درون بینی " یا " شهود باطنی " خواند و هم آنکه‌ او را عالی‌ترین مراتب عقل نامید . برگسون می‌گوید انسان با یک نوع تفکر در " خود " و شهود درونی " نفس " به حقیقت مطلق راه می‌یابد و به‌ فلسفه اولی که عهده‌دار تبیین حقایق مطلقه است تنها از این راه می‌توان‌ رسید . در خاتمه توضیح این نکته لازم است که از ارزش معلومات را از دو جنبه‌ می‌توان مورد نظر قرار داد ، از جنبه نظری و از جنبه عملی . بیان ارزش معلومات از جنبه نظری ، یعنی تحقیق اینکه آیا مدرکات و معلومات ما عین واقع و نفس الامر است که در ذهن ما پیدایش یافته یا غیر آن ؟ توجه فلاسفه در مبحث " ارزش معلومات " به این قسم از ارزش است و این قسم از ارزش است که قاطبه دانشمندان جدید از دکارت به بعد ، از محسوسات نفی کرده‌اند و گفته‌اند حس وسیله کشف حقیقت نیست . و اما " ارزش عملی " یعنی تحقیق اینکه هر چند معلومات ما حقیقت را بر ما کشف نمی‌کند اما اینقدر هست که در عمل ما را هدایت می‌کند یعنی‌ اینقدر می‌دانیم که بین ادراکات ما و اشیاء خارجی یک رابطه مستقیم هست‌ ، مثلا در خارج کیفیت مخصوصی هست که در ما صورت رنگ را ایجاد می‌کند و کیفیت دیگر مخصوصی هست که در ذهن ما ایجاد صوت می‌کند و لهذا به وسیله‌ همین معلومات می‌توان با خارج ارتباط پیدا کرد و در عمل استفاده نمود و بعباره اخری معلومات ما اگر ما را به ماهیت اشیاء خارجی واقف نمی‌کنند اجمالا به وجود آنها واقف می‌کنند . این نوع از ارزش را تنها سوفسطائیان انکار دارند و چنانکه دانستیم بعد از دکارت دانشمندان جدید هر چند ارزش نظری محسوسات را منکرند اما ارزش عملی آنها را انکار ندارند . دانشمندان بزرگ از قبیل دکارت و کانت تصریح کرده‌اند که ارزش عملی محسوسات قابل انکار نیست . از اینجا بی‌پایگی یک قسمت از پندارهای مادیین روشن می‌شود . دکتر ارانی در جزوه " ماتریالیسم دیالکتیک " فصل " ارزش معلومات‌ " می‌گوید :