چنانکه می‌دانیم ارسطو " منطق " را که میزان و مقیاس درست فکر کردن‌ است به همین منظور تدوین نمود و در فن برهان منطق نتیجه برهان را " یقین " یعنی ادراک مطابق با واقع دانست و برای تحصیل یقین به وسیله‌ برهان ، به کار بردن محسوسات و معقولات هر دو را معتبر شمرد یعنی هم‌ برای ادراک حسی و هم برای ادراک عقلی ارزش یقینی قائل شد و پایه فلسفه‌ جزمی ( دگماتیسم ) را به این وسیله استوار نمود .

مکتب شکاکان

ولی در همان زمان مکتب دیگری تأسیس شد که " سپتی سیسم " یا " مکتب شکاکان " خوانده می‌شود . پیروان این مکتب به عقیده خود راه وسطی‌ را پیش گرفتند ، نه پیرو سوفسطائیان شدند که گفتند واقعیتی در ماوراء ذهن انسان اصلا وجود ندارد و نه فلسفه جزمی را که مدعی بود به ادراک‌ اشیاء آنطور که در واقع و نفس الامر هستند می‌توان نائل شد پسندیدند . پیروان این مکتب گفتند ادراکات انسان از امور جهان بستگی کامل دارد با وضع خاص ذهن شخص ادراک کننده ، و آنچه هر کس از امور جهان می‌فهمد آنچنان است که ذهن وی اقتضا کرده نه آنچنانکه آن شی در واقع و نفس‌الامر هست ، ممکن است اشیاء در واقع چگونگی خاصی داشته باشند و ما به حسب‌ اقتضای خاص ذهن خود آنها را با کیفیت دیگری ادراک کنیم . پیرهون مؤسس این مکتب ده دلیل که از آن جمله است " تأثیر دخالت‌ شرایط زمانی و مکانی و کیفیت ساختمان قوای ادراکی شخص ادراک کننده " اقامه کرد بر نفی ارزش یقینی ادراکات ، و ثابت نمود که ادراکات ما نسبت به اشیاء بستگی دارد به یک سلسله عوامل خارجی و یک سلسله عوامل‌ داخلی و با تغییر آن عوامل تغییر می‌کند ، پس ما نباید بگوییم اشیاء را آن گونه که در واقع و نفس‌الامر هستند درک می‌کنیم بلکه باید بگوئیم آنها را آن گونه که وضع ساختمان قوای ادراکی ما در تحت تأثیر شرایط مخصوص‌ اقتضا می‌کند ادراک می‌کنیم ، اما حقیقت چیست نمی‌دانیم . این جماعت گفتند راه صحیح برای انسان در جمیع مسائل خودداری از رأی‌ جزمی است ، جمیع مسائل علمی و فلسفی حتی ریاضیات را به عنوان احتمال و یا تردید باید تلقی نمود . فلسفه شکاکان در مقابل فلسفه جزمی از اینجا پایه‌گذاری شد .