اصول فلسفه و روش رئالیسم 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١
جدیده ، مقارن با پیدایش علوم حسی و تجربی ، فلسفه مادی اروپا رونق
گرفت . ولی حقیقت امر این است که تجدد علمی اخیر اروپا در اثر تکان
سختی که به افکار داد و مسلمات چند هزار ساله بشر را در مورد فلکیات و
طبیعیات باطل شناخت ، دهشت و حیرت و تشتت فکری عجیبی ایجاد کرد .
هر چند این تحول در مورد مسائل حسی یا حدسی بود ، ولی قهرا افکار را در
مورد مسائل تعقلی و نظری و همچنین در مورد مسائل دینی نیز مردد و متزلزل
ساخت و همین امر موجب شد که مکاتب فلسفی گوناگون و ضد و نقیضی در
اروپا پدید آمد و هر دستهای راهی را پیش گرفتند و از آنجمله گروهی مادی
شدند و همچنانکه میدانیم بازار سوفسطائیگری نیز پس از دو هزار سال سردی
و بیرونقی دو مرتبه رواج زائد الوصفی پیدا کرد و اگر پیدایش مکاتبی که
مقارن ظهور علوم جدیده پدید آمدهاند دلیل بر ارتباط صحیح و معقول آن
مکاتب با آن علوم بوده باشد پس میبایست " سوفیسم " [١] و " ایده
آلیسم " [٢] را نیز ثمره مستقیم و خاصیت لا ینفک علوم جدیده بدانیم .
ولی پیدایش مکاتب گوناگون در اروپا یک علت عمده دیگر نیز دارد و آن
نبودن یک مکتب فلسفی تعقلی قوی و نیرومند است که بتواند با علوم
سازگار باشد ، و مخصوصا وجود یک سلسله عقاید سخیف به نام حکمت الهی در
اروپا بیش از اندازه میدان را برای فلسفه مادی باز کرد . شما اگر به
کتب مادی مراجعه کنید به خوبی میبینید که اینها چه سنخ عقایدی را مورد
حمله شدید قرار میدهند . حتی یک عده از دانشمندان جدید اروپا که نظریه
الهی داشتهاند از محتویات آن حکمت الهی نالیدهاند .
دانشمند الهی ستارهشناس معروف فلاماریون [٣] در کتاب خدا در طبیعت
میگوید :
" یک ناظر دقیق و حقیقت بین امروزه میتواند در جامعه ذی فکر انسانی
دو تمایل مختلفه را مشاهده نماید که هر یک دستهای را به طرف خود کشانده
و بر سر آن مسلط گردیدهاند . از یک طرف " علمای علم شیمی " در
لابراتوارهای خود به تحقیق فعل و انفعالات مواد شیمیایی و قسمتهای مادی
علوم جدیده پرداخته و ترکیبات
. [١] Sophism . [٢] Idealism . [٣] Flammarion