تحت این قوانین در می‌آیند صرفا مخلوق خود ذهن است ، ممکن است در واقع‌ و نفس‌الامر قوانین دیگری بر اشیاء حکومت کند " .
بیان کانت در اینجا مفصل است . از جمله این قوانین به عقیده کانت‌ قانون علیت و معلولیت است . کانت درباره این قانون می‌گوید : " رابطه علت و معلول ساخته عقل ماست ، در عالم حقیقت معلوم نیست‌ ترتب معلول بر علت واجب باشد " .
خلاصه آنکه جز یک عده آثار متغیر و جزئی و متفرق و پراکنده که به وسیله‌ حواس وارد ذهن می‌شوند آنچه ما درباره جهان خارج ادراک می‌کنیم به وسیله‌ یک عده معلومات و مفاهیم و قوانینی است که ذهن ما از خود ساخته است و ما را مجبور می‌کند که جهان را با این اشکال و صور و تحت این قواعد و قوانین ادراک کنیم و البته کانت در اطراف این مفاهیم و این قوانین و کیفیت و منشأ و ترتیب پیدایش آنها بحثهای مفصل دارد .
مرحوم فروغی می‌گوید : " حکیم مزبور ( کانت " می‌گوید در تحقیق این مسأله من روش را از آنچه فیلسوفان دیگر داشته‌اند تغییر دادم و مانند کپرنیک [١] در امر هیأت عالم عمل کردم که او دید با این فرض که ما مرکز جهان باشیم و خورشید و سیارات گرد ما بچرخند مشکلات پیش می‌آید ، پس فرض را معکوس‌ کرد که خورشید مرکز باشد و ما گرد او بچرخیم ، دید مشکلات به خوبی حل شد . من هم دیدم تاکنون ما معتقد بوده‌ایم که اشیاء اصل‌اند و ذهن ما ادراک‌ خود را تابع حقیقت آنها می‌کند یعنی بر آنها منطبق می‌نماید ، از این‌رو مشکل پیش آمده است که درباره اشیاء بیرون از ذهن چگونه با معلومات‌ قبلی ( فطری ) می‌توان احکام ترکیبی ( احکامی که موضوع و محمول در آنها دو مفهوم مختلف هستند ) ترتیب داد ؟ پس من فرض کردم که ذهن ما اشیاء را بر ادراک خود منطبق می‌کند یعنی کاری نداریم به اینکه ادراک ذهن ما با حقیقت اشیاء مطابق هست یا نیست ، چون آن را نمی‌توانیم بدانیم ، آنچه‌ می‌دانیم این است که ما اشیاء را آنچنان درمی‌یابیم که ادراک ذهن ما اقتضا دارد ، پس به این روش مشکل حل شد " .

. [١] Copernic