تحلیل رفتن قوا تغییر نمی‌پذیرد جز اینکه کامل‌تر و روشن‌تر می‌شود ، و گاهی‌ می‌شود که یک یا چندین عضو و گاهی همه بدن فراموش می‌شود ولی " خویشتن‌ " فراموش شدنی نیست .

&gt پیدا می‌شود " . مادیون که قائل به اصالت ماده هستند یعنی ماده را تنها جوهر اصیل می‌دانند و در عین حال اساس معرفت و شناسایی را احساس و تجربه می‌دانند ، در باب بیان حقیقت " خود " یا " من " از حسیون‌ پیروی کردند و گفتند که " خود " یا " نفس " عبارت است از مجموعه‌ افکار و خیالات و احساسات پی در پی که برای یک متشکله مخصوص مادی پیدا می‌شود . اینکه بهتر است عقیده مادیون را راجع به حقیقت " خود " و اینکه این تصور از کجا ناشی می‌شود از خود آنها بشنویم . دکتر ارانی در پسیکولوژی صفحه ١٠٤ می‌گوید : " تأثیر عوامل مؤثر فورا از روح معدوم نمی‌شود و ما بین تمام تأثراتی‌ که به دنبال هم روح را متأثر می‌سازند به‌طور کلی یک رشته و رابطه عمومی‌ موجود است که فقدان آن باعث بیهوشی روح می‌شود و در حالت طبیعی هشیار بودن روح به واسطه وجود رابطه کلی مابین تمام عناصر و عوامل مؤثر است". و نیز در همان صفحه می‌گوید : " مفهوم " خود " بدین ترتیب پیدا می‌شود که یک مشکله مادی دائما تأثرات خارجی ( صوت ، نور و غیره ) را می‌پذیرد و این قضیه باعث می‌شود که موجود زنده به وجود خود آشنا می‌شود " . در صفحه ١٠٥ می‌گوید : " دو جنبه " خود " را باید از هم تشخیص دهیم : " خود مؤثر " و " خود متأثر " . غرض از " خود مؤثر " عبارت از هیکلی است که من آن را خود می‌دانم و غرض از " خود متأثر " من خودم هستم که از وجود خود اطلاع‌ دارم . خود مؤثر نتیجه جمیع شرایطی است که آن را ایجاد نموده است مانند اجزاء مادی ، عوامل مؤثر در آن ( نور ، صوت و غیره ) ، احساساتی که‌ همراه تأثیر عوامل است ، حرکات ( ارادی و یا غیر ارادی ) و غیره . خود متأثر ناظر و شاهد این نتیجه کلی می‌باشد " . &gt