«إنَّ الْقلب‌ها ثَلاثَةٌ: قلبٌ مَنكوسٌ لا يَعِي شَيْئاً مِن الخَيْرِ وهو قلْبُ الكافرِ، وقلْبٌ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوداءٌ والخَيْرُ والشَّرُّ فيه يَعتَلِجانِ فَأيُّهُما كانَتْ مِنهُ غَلَبَ عليهِ، وقَلْبٌ مَفْتُوحٌ فيهِ مَصابِيحٌ تَزْهَرُ لا يُطَفَى‌ءُ نُورهُ إلى‌ يومِ القيامةِ وَهُوَ قَلْبُ المُؤْمِنِ‌

؛ بدرستى كه دل‌ها سه گونه است: دلى كه واژگون است، كه هيچ خيرى در آن نيست و آن دل كافر است. و دلى كه در آن نقطه سياه وجود دارد، در اين دل خوبى و بدى با يكديگر مى‌ستيزند و هر كدام نيرومندتر بود بر ديگرى چيره مى‌گردد، و دلى گشاده كه در آن چراغى مى‌درخشد، نورش تا روز قيامت خاموش نمى‌شود و آن دل مؤمن است». [١]

در قرآن و روايات تعبيرات گوناگونى در مورد عقل و فكر و روح انسان شده است؛ يكى از اين تعبيرات در مورد عقل، قلب است و قلب دو معنا دارد: يكى قلب جسمانى، ويكى هم قلب روحانى؛ قلب جسمانى همين تلمبه‌اى است كه در وسط سينه انسان است وخون را به‌تمام اعضاى انسان مى‌رساند و اما قلب روحانى همان عقل است. قلب در قرآن در مفهوم عقل و روح خيلى استعمال شده است.

[١]. محجة البيضاء، ج ٥، ص ٢٢