پيدايش مذاهب - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٦ - اشتباهات فرويد

پذيرفت و به اين متفكّر يهودى تنها اجازه داده شد كه «وين» را به سوى پاريس ترك گويد.

٨- انتقامجويى فرويد

بعضى از دانشمندان احتمال مى‌دهند كه فرويد با فرضيّه‌اى كه در زمينه پيدايش مذهب اظهار داشت، در حقيقت مى‌خواست از مسيحيّت كه همواره از طرف حاميانش مورد تحقير قرار گرفته بود انتقام بگيرد. اگر ما فرويد را به اين موضوع متّهم نكنيم، لااقل طبق اصول روانكاوى كه قسمتى از آن از ابداعات خود او است، نمى‌توانيم باور كنيم كه اين همه تحقيرى كه از دوران تحصيل گرفته، تا پايان عمر، به خاطر يهودى بودن تحمّل كرد، در ضمير ناآگاه او اثر نگذاشته است و به همين جهت، اغلب مى‌بينيم الگوى مذهب را براى، انتقادات خود، مسيحيّت قرار مى‌دهد، يعنى ناخود آگاه به مبارزه با مسيحيّت برخاسته است.

٩- اثر وضع خاصّ محيط زندگى فرويد

اين را نيز نمى‌توانيم نفى كنيم كه جوّ خاصّ قرن ١٩ و ٢٠ كه فرويد در آن مى‌زيسته است، از نظر بى‌بند و بارى شديد جنسى در اروپا و كشيده شدن پاى مسائل جنسى به همه چيز و همه جا، در شكل گيرى افكار او بى‌اثر نبوده است، همان طور كه نابسامانى اقتصادى در همين دوران به طور قطع در پيدايش افكار تند و يك جانبه «ماركس» مؤثّر بوده است.

توضيح اين كه، در قرون اخير به خاطر ماشينى شدن زندگى و توسعه كارگاهها و پيشرفت صنايع سبك و سنگين، پاى زنان به تمام مراكز اجتماع كشيده شد و همه جا با مردان آميختند، اين موضوع به ضميمه استفاده از صنعت چاپ و مطبوعات،