پيدايش مذاهب - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٣ - توضيح و بررسى
(در برابر مشكلات و هوسها) استقامت كنيد و در برابر دشمنان پايدار باشيد و از مرزهاى خود مراقبت كنيد» [١].
و مانند اينها، كه بديهى است، صبر در مورد مجاهدان چيزى جز مقاومت و استقامت نمىتواند باشد.
٤- در موارد مختلفى نيز مسأله صبر در مورد رهبران و پيشوايان ذكر شده و آنها را دعوت به تحمّل انواع شدايد كه خواه ناخواه در مسير رهبريها وجود دارد دعوت مىكند، مانند:
« «فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُوْلُواْ الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ»؛ استقامت كن همان گونه كه پيامبران اولو العزم استقامت كردند». [٢]
و آيات متعدّد ديگر.
اين آيات و مانند آن كه درباره پيامبر صلى الله عليه و آله و ساير رهبران الهى بحث مىكند، به مشكلات طاقت فرسايى كه آنها در مسير رهبرى و هدايت مردم و مبارزه با خرافات، فساد، تبعيض و ستم داشتند، اشاره كرده و آنها را به مقاومت و استقامت در برابر دشمنىها، جهالتها، تعصبّها، و مانند آن دعوت مىكند كه تضادّ آن با تسليم و سكوت بديهى و روشن است.
٥- در موارد متعدّدى دعوت به صبر در برابر مصائب و مشكلات زندگى است كه انسان از بزرگى مصيبت نهراسد و مأيوس و مضطرب نشود و با دستپاچگى و اضطراب، نيروهاى خود را به هدر ندهد، بلكه با روحى بزرگ به مقابله مصيبت بپردازد و براى جبران آن تا آن جا كه ممكن است به پا خيزد، نقطه مقابل صبر در اين گونه موارد «جزع» و بىتابى است، مانند:
[١]. سوره آل عمران، آيه ٢٠٠.
[٢]. سوره احقاف، آيه ٣٥.