پيدايش مذاهب - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٤ - تحقيق و بررسى
مشاور زمامدار انطاكيه شود، سپس با تدبير خاصّى كه شرح آن در روايات اسلامى آمده است، دوستان خود را نجات داد و بذر توحيد را در آن سرزمين افشاند.
و نيز در مورد پارهاى از ياران پيامبر صلى الله عليه و آله كه تحت فشار شديد دشمنان قرار گرفته بودند، چنين مىخوانيم:
« «مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِن بَعْدِ إِيمانه إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمانِ»؛ كسانى كه بعد از ايمان كافر شوند به جز آنها كه تحت فشار واقع شدهاند در حالى كه قلبشان آرام و با ايمان است». [١]
گرچه در شأن نزول آيه نام افراد مختلفى از جمله «عمّار ياسر» و پدرش «ياسر» و مادرش «سميّه» و «صهيب» و «بلال» ذكر شده است، ولى همه از يك موضوع حكايت مىكند كه بعضى از مسلمانان براى حفظ جان خود و به هدر ندادن نيروهاى انسانى از روى تقيّه اظهار موافقت با مذهب مشركان كردند و قرآن روش آنها را تأييد نمود.
اينها نمونههايى از موارد تقيّه در امم پيشين و يا امّت اسلامى است و چهره اصلى و مفهوم واقعى تقيّه، اگر چه از لابهلاى آنها آشكار است ولى شرح آن را به بعد موكول مىكنيم.
علاوه بر آيات در روايات اسلامى هم تأكيدات فراوانى در مورد تقيّه (در شرايط خاص خود) وجود دارد، كه در بدو نظر ممكن است براى بعضى تعجّبآور باشد به عنوان مثال:
١- در بسيارى از روايات، تقيّه به عنوان «سپر» و نيروى محافظ معرّفى شده است.
در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم:
«التَقِيَّةُ تَرْسُ المُؤمِنِ و التَقِيَّةُ حِرْزُ المُؤمِنِ» [٢]
[١]. سوره نحل، آيه ١٠٦.
[٢]. وسائل الشيعه، ج ١١، باب ٢٤، ح ٦.