پيدايش مذاهب - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٠ - ب) مذهب و درك عقلى
به عنوان مثال براى ساختن مادّهاى مانند «خون» كه نه چندان رقيق باشد كه از جدار رگها بيرون بريزد، و نه چندان غليظ كه در رگهاى مويين حركت نكند، نه آن قدر چرب كه در رگهاى بسيار ريز رسوب كند، و نه فاقد چربى كه ارزش غذايى خود را از دست دهد، نه چندان قند آن زياد باشد كه سلّولها قادر به جذب آن نباشند و نه فاقد قند كه سوخت و سوز سلّولها را تأمين نكند، نه چندان اوره آن زياد باشد كه آدمى را به حالت اغما در آورد و نه چندان كه كارهاى حياتى بدن را مختل سازد، نه آن قدر گلبولهاى سفيدش زياد باشد كه جا را بر گلبولهاى قرمز تنگ كند، و نه آن قدر كم باشد كه بدن قدرت دفاعى خود را از دست بدهد، نه آن قدر گلبولهاى قرمزش زياد باشد كه شكلى از سرطان خون به وجود آورد و نه چندان كم باشد كه از تغذيه سلولها عاجز ماند؛ و دهها اعمال حياتى ديگر كه كوچكترين بهم خوردگى تعادل تركيبى، آنها را مختل مىسازد، سلّولها بيمار و پژمرده مىشوند و نموّشان متوقّف مىگردد و يا قدرت فعّاليّت را از دست مىدهند.
براى تأمين چنان هدفى بايد از ميان آن همه عناصر تشكيل دهنده جهان، تنها بيست و چند فلز و شبه فلز را انتخاب كرد، و بدون شك «انتخاب اين مواد» را نمىتوان كوركورانه انجام داد، بلكه بايد آنها را با علم و آگاهى از ميان بقيّه برگزيد.
سپس مسأله «كميّت» لازم از هر يك از اين مواد به ميان مىآيد كه فوقالعادّه اهمّيّت دارد و در انتخاب آن، ميلى گرم و گاهى حتّى ميكروگرم نيز واجد اهمّيّت است. بديهى است اين انتخاب نيز نمىتواند زاييده يك سيستم تصادفى باشد.
بعد از آن مسأله «كيفيّت» مطرح است زيرا اين مواد ممكن است به اشكال مختلف، صدها و گاهى به هزاران شكل و كيفيّت در آيد كه همه آنها براى تأمين هدف مزبور كافى نيستند، و حتّى گاهى خطرناكند. اين مرحله نيز بايد با دقّت و هوشيارى كامل صورت گيرد.