پيدايش مذاهب - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١ - معناى اوّل قضا و قدر
در آيات قرآن، نيز قضا و قدر به تكرار به اين معنا آمده است:
« «فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَواتٍ فِى يَوْمَيْنِ»؛ در اين هنگام آنها را به صورت هفت آسمان در دو روز آفريد». [١]
طبق اين آيه ايجاد آسمانهاى متعدّد، يك قضاى الهى است.
و در آيات متعدّدى مىخوانيم:
« «إِذَا قَضَى أَمْراً فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُن فَيَكُونُ»؛ هنگامى كه فرمان وجود چيزى را صادر كند تنها مىگويد: موجود باش و آن فورى موجود مىشود». [٢]
«قضا» همانند «قول» و «امر» كه در اين آيات وارد شده، چيزى جز فرمان خلقت و آفرينش و نظام علّت و معلول نيست.
در مورد «قدر» مىفرمايد:
« «وَ اللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَ النَّهَارَ»؛ خداوند شب و روز را اندازهگيرى مىكند» [٣].
« «وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنَازِلَ»؛ و براى ماه منزلگاه هايى قرار داديم». [٤]
احتياج به تذكّر ندارد كه قدر در اين آيهها چيزى جز اندازهگيرى در مورد شب و روز يا در مورد سير ماه و مانند آن نيست.
بنابراين ايمان به «قضا و قدر تكوينى» همان ايمان به قانون عليّت و سلسله نظام علّت و معلول و حدود و كيفيّات و كمّيّات آنهاست كه در واقع مشتمل بر دو مطلب است:
نخست اين كه بدانيم هيچ حادثهاى در عالم بدون علّت نيست و حتّى مقدار و
[١]. سوره فصّلت، آيه ١٢.
[٢]. سوره بقره، آيه ١١٧؛ سوره آل عمران، آيه ٤٧ و سوره مريم، آيه ٣٥.
[٣]. سوره مزّمّل، آيه ٢٠.
[٤]. سوره يس، آيه ٣٩.