پيدايش مذاهب - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٤ - توضيح و بررسى

« «وَ اصْبِرْ عَلَى‌ مَآ أَصَابَكَ إِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ»؛ در برابر حوادث و مصائبى كه به تو مى‌رسد شكيبا باش كه اين از كارهاى مهم است‌». [١]

حتّى گاهى اين صبر در رديف صبر در جهاد قرار گرفته است.

« «والصَّابِرِينَ فِى البأْسَاءِ و الضَّرَّاءِ و حينَ البَأْسِ»؛ و در برابر محروميّتها و بيماريها و در ميدان جنگ استقامت مى‌كنند» [٢].

ناگفته پيداست كه صبر به معناى تسليم نه از «عزم امور» است و نه مى‌تواند در رديف صبر در جهاد و هنگام نبرد قرار گيرد، بلكه به معناى مقاومت و خويشتن‌دارى در مقابل عظمت حادثه است.

٦- دانشمندان اسلامى با استفاده از آيات و منابع حديث، «صبر» را به سه شعبه تقسيم كرده‌اند: «صبر بر اطاعت»، «صبر بر معصيت» و «صبر بر مصيبت» كه شاهد ديگرى است بر اين كه مفهوم صبر همان استقامت و پايدارى است، زيرا در مسير اطاعت و انجام وظيفه همواره مشكلاتى وجود دارد كه جز افراد مقاوم نمى‌توانند با آنها درگير شوند، همچنين براى ترك گناه نيز مقاومت شديد در برابر وسوسه‌ها و انگيزه‌هاى گناه لازم است و همچنين در برابر مشكلات و مصائب.

٧- در روايات متعدّدى صبر به منزله‌ «سَر» نسبت به‌ «بدن» شمرده شده است، در نهج البلاغه مى‌خوانيم:

«وَ عَلَيْكُمْ بِالصَّبْرِ فَإنَّ الصَّبْرَ مِنَ الإيمَانِ كَالرَّأسِ مِنَ الجَسَدِ». [٣]

از امام سجّاد عليه السلام نقل شده كه فرمود:

«الصَّبْرُ مِنَ الإيمَانِ بِمَنْزِلَةِ الرَّأسِ مِنَ الجَسَدِ وَ لَاإيمَانَ لِمَنْ لَاصَبْرَ لَهُ». [٤]

[١]. سوره لقمان، آيه ١٧.

[٢]. سوره بقره، آيه ١٧٧.

[٣]. نهج البلاغه، كلمات قصار ٨٢.

[٤]. اصول كافى، ج ٢، ص ٨٩.