توجه علما و دانشمندان و محدثان قرار گرفته و محل استناد و اعتماد محدثان، در نگارش و تدوين كتب حديثى در دوره هاى بعد از حيات مرحوم كلينى تاكنون بوده است. نسخه هاى خطى، چاپ هاى سنگى و سربى متعدد كافى همراه با ترجمه ها، شروح و حواشى بيانگر توجه خاص بزرگان اهل علم و تحقيق به اين مأخذ و منبع روايى است. در اين نوشتار، كتاب كافى، مختصر و گذرا در آيينه چند كتاب و پژوهش، بررسى شده است.

١. الشيخ الكلينى البغدادى و كتابه الكافى «الفروع» [١]

١.١. اين كتاب ٤٩٥ صفحه اى، به عنوان پايان نامه دانشگاهى در مقطع كارشناسى ارشد دانشكده فقه دانشگاه كوفه به سال ١٤١٠ ق، ١٩٨٩ م، ١٣٦٨ ش، ارائه شده و پژوهشگر محترم با استناد و استفاده از ٢٤٩ مأخذ و مصدر، پژوهشى جامع را در كتاب فروع كافى به انجام رسانيده است. ساختار كتاب در يك مقدمه، دو باب هر باب در سه فصل و هر فصل شامل سه تا چهار مبحث تنظيم و تبويب شده است. مقدمه كتاب توضيحاتى است كلى به ساختار ارائه مطالب كتاب. ٢.١. در باب اول با عنوان «الشيخ الكلينى البغدادى و الحياة الفكرية فى عصره» موضوعات زير بررسى شده است: ـ اوضاع سياسى، فرهنگى و علمى رى و بغداد. ـ شخصيت شيخ كلينى، سرگذشت نامه مختصر. ـ شخصيت علمى شيخ كلينى، اساتيد، شاگردان، آثار و تأليفات، جايگاه و منزلت علمى شيخ در بين علما. در ذيل اساتيد شيخ، به معرفى ١٢ نفر، و در ذيل شاگردان، به معرفى ٢٣ نفر از بزرگان و دانشمندان پرداخته است.

[١] تأليف ثامر هاشم حبيب العميدى، قم: مكتب الاعلام الاسلامى، ١٤١٤ ق، ١٣٧٢ ش.