زيرا چنين عقيده اى شبهه در معجزه خالده پيامبر صلى الله عليه و آله خواهد بود كه به تواتر براى ما نقل شده است. و ما از اين گونه نمونه ها زياد داريم، اهل تحقيق به مصادر مربوطه مراجعه نمايند. [١] مجمع البيان؛ البيان؛ الميزان و... .

٣. ديدگاه واقع گرايانه و حقيقى

در سابق گفتيم: درباره كتاب كافى سه ديدگاه وجود دارد: اول، افراطى است كه كتاب كافى را تالى تلو قرآن مى داند و تمام احاديث و روايات آن را درست و قابل اعتماد مى شناسد. دوم، تفريطى است كه اكثر روايات آن را ضعيف و غيرقابل اعتماد به حساب مى آورد و با بى اعتبارى به محتواى آن مى نگرد. ما در بحث هاى گذشته، هم دلايل اين دو گروه و هم دلايل نادرستى ديدگاه هايشان را مورد بررسى قرار داده و روشن ساخته ايم و اينك ديدگاه سوم را كه دور از افراط و تفريط بلكه واقع گرايانه و حقيقى است، مورد بررسى قرار مى دهيم: كتاب كافى نيز مانند ديگر كتاب هاى فقهى، كلامى، فلسفى، حديثى و... است كه به وسيله فرد غير معصومى نوشته شده كه امكان خطا و اشتباه در او راه دارد. گر چه نوشته كلينى به خاطر قرب به عهد ائمه عليهم السلام و هم عصر بودن با نواب خاصه و در دست داشتن بسيارى از كتب اربعمأة و كمى واسطه ميان او و مآخذى كه حديث را از آنها نقل مى كرده و تلاش شبانه روزى بيست ساله اى كه در راه تدوين اين دائرة المعارف عظيم اسلامى متحمل گرديد، از ويژگى خاصى برخوردار است كه در ديگر نوشته ها يا اصلاً وجود ندارد و يا كم رنگ تر و در سطحى پايين تر است. از اين رو كتاب كافى در ميان دانشمندان اسلامى به خصوص شيعه داراى مكانت خاصى است ولى با اين همه چنين نيست كه تمام مرويات كافى بى چون و چرا درست و مطابق با واقع و دور از اخبار ضعيف و مجعول باشد. درست است او به جهات ياد شده قرائنى در دست

[١] براى آگاهى بيشتر از نظرات بزرگان درباره عدم تحريف قرآن مراجعه شوه به كتاب هاى: التحقيق في نفي التحريف؛ صيانة القرآن من التحريف؛ آلاء الرحمن؛