شناخت نامه کليني و الکافي - قنبری، محمد - الصفحة ٤٠١
١٤. حاشيه شيخ قاسم بن محمد كاظمى، مشهور به ابن اَلوندى، (م بعد از ١١٠٠ق) و مؤلف كتاب جامع الأحاديث و الأقوال. ١٥. حاشيه شيخ ابراهيم بن قاسم كاظمى. ١٦. حاشيه شيخ محمد بن قاسم كاظمى. صاحب الذريعة نسخه اى از كافى تحرير سال ٩٩٤قمرى را ديده كه داراى حاشيه اين سه نفر اخير الذكر (پدر و دو فرزند) بوده است. [١] ١٧. مرآة العقول علّامه مجلسى كه شرح اُصول و فروع و روضه كافى است. از تاريخ هاى ثبت شده در برخى نسخه ها برمى آيد كه در سال هاى ١٠٧٦ تا ١١٠٢ق، اين كتاب در دست تدوين بوده است. يك بار در چهار جلد رحلى، چاپ سنگى و بار ديگر در بيست و چند جلد، چاپ حروفى شده است. ١٨. شرح فروع كافى، تأليف محمدهادى بن ملّامحمدصالح مازندرانى. اين نسخه، شامل كتاب الزكاة تا كتاب المزار آن در نجف در كتابخانه آية اللّه خوانسارى بوده است. [٢] ١٩. حاشيه اصول كافى، از سيدابوطالب، نواده ميرفندرسكى. [٣] شايد اين حاشيه هم از اواخر سده يازدهم باشد. ٢٠. شرح ميراسماعيل خاتون آبادى (م١٠٣١١١١٦ق). [٤] در تتميم أمل الآمل قزوينى به عنوان شرحى مبسوط بر كافى از آن ياد شده است. [٥] اين شرح در چند جلد است. يك جلد آن در كتابخانه مسجد اعظم قم و يك جلد ديگر در كتابخانه آية اللّه گلپايگانى قم و گويا سه جلد ديگر آن در يك مجلّد در كتابخانه آية اللّه مرعشى قم موجود است. اين سه نسخه تا پايان كتاب التوحيد است. تاريخ تحرير نسخه كتابخانه مسجد اعظم كه جلد پنجم كتاب است، ١١٠٨ است و شايد تاريخ تأليف آن و يا تأليف چهار جزء قبلى، پيش از ١١٠٨ق، باشد كه نياز به
[١] الذريعة، ج٦، ص ١٨٠.[٢] همان، ج١٣، ص٣٨٠ و ج١٤، ص ٢٨.[٣] همان، ج٦، ص ١٨١.[٤] ر.ك: وقائع الأيام، الخاتون آبادى و الذريعة، ج٤، ص ٢٦١.[٥] تتميم أمل الآمل، ص ٦٩.