شناخت نامه کليني و الکافي - قنبری، محمد - الصفحة ٣١٦
حديث شناسى در آن مطرح شده است. در اين نوشتار برآنيم كه كتاب مزبور را به علاقه مندان و محققان حوزه حديث بشناسانيم. باشد كه معرفى اين كتاب، زمينه نشر آن را به طرزى بديع و شكلى زيبا [١] همراه با تحقيقى عالمانه فراهم آورد! كتاب، شامل يك مقدمه و ٣٩ راشحه است. نگارنده در مقدمه كتاب به بيان اهميت كافى كلينى رحمه الله پرداخته و اظهار مى دارد كه با توجه به گذشت حدود هفت قرن از تأليف كافى، تا حال، كسى اقدام به حل مشكلات احاديث آن ننموده و قدمى در اين راه برنداشته است. او با اشاره به اين نكته كه شرح احاديث اصول كافى، تنها از عهده كسى برمى آيد كه از علوم عقلى و نقلى بهره كافى داشته باشد، به شرح كتاب مى پردازد. كتاب الرواشح با شرحى بر مقدمه مرحوم كلينى كه در سرآغاز كافى آمده است، شروع مى شود و سپس به رواشح سى و نه گانه پرداخته مى شود. راشحه اول: در اين راشحه، اقسام اوليه حديث (حديث صحيح، قوى، موثق، حسن و ضعيف) بيان شده و اصطلاحاتى مانند سند، اسناد، حديث متواتر و واحد، توضيح داده شده است. راشحه دوم: بيان ديدگاه هاى علماى اهل سنّت، نظير ابن صلاح، ابن جماعه و طيّبى درباره تعريف حديث صحيح و نقد و بررسى اين ديدگاه ها. راشحه سوم: بيان طبقات سه گانه اجماع و اشاره به برترى و فضيلت هر طبقه بر طبقه بعد از آن. راشحه چهارم: بحث درباره ابراهيم بن هاشم و بيان نظرات اصحاب در مورد حسن بودن يا نبودن احاديث وى و نظر مؤلف، مبنى بر صحيح بودن اين احاديث. راشحه پنجم: در اين راشحه از اختلاف در حسن بودن احاديث عبدالعظيم حسنى، سخن به ميان رفته است و منشأ اختلاف، عدم وجود نص بر وثاقت او ذكر شده است.
[١] راشح و راشحة: ما يجرى من الماء خلال الحجارة.[٢] ظاهرا آخرين چاپ اين كتاب، افست از روى چاپ سنگى است: قم، انتشارات كتابخانه آية اللّه مرعشى، ١٤٠٥ق.[٣] مشيخه جمع شيخ مى باشد، نظير شيوخ و اشياخ و مشايخ؛ ولى مطرّزى گفته است كه اسم جمع است و مشايخ هم جمعش مى باشد؛ اما مشيخه اسم مكان است و جايگاه ذكر شيوخ. شيخه يعنى پيرى و شيخه يعنى پير زن. شيخان تثنيه شيخ مى باشد و شيخان اسم محلى در مدينه است.