حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ١٢٥ - معيارهايى چند

مكتوبات ايشان قرار مى‌گيرد، امّا از آن رو كه در منابع حديثى و تاريخى، به نام امام على عليه السلام مشهور شده، در مكتوبات حديثى آن حضرت آورده مى‌شود.

٥. آنچه از سخنان ائمه توسط ديگرانْ گردآورى شده و به اشتباه، برخى آن را در شمار مكتوبات مى‌آورند (چون: نهج البلاغة، صحيفه‌هاى ثانيه به بعد و ديوان‌ها)، از شمار مكتوبات خارج‌اند.

٦. از سه امامِ حسن، حسين و جواد عليهم السلام، مكتوبى نقل نشده است.

٧. مواردى كه در انتساب آنها شكّ و ترديد وجود دارد، در اين مجموعه، فهرست مى‌شوند تا زمينه پژوهش‌هاى بعدى آنها فراهم شود.

٨. موارد تداخل (آن جا كه محرز شود)، حذف مى‌گردند و اگر احتمال تعدّد باشد، با اشاره بدين مسئله، ثبت مى‌شوند، تا در پژوهش‌هاى بعدى، وضعيت آنها معلوم گردد.

٩. مواردى كه تاكنون، عدم انتساب آنها به ائمه عليهم السلام محرز شده، اگر در منابعْ منسوب شده، درج مى‌گردد.

١٠. برخى از پژوهشگران، در شمار مكتوبات حديثى ائمه عليهم السلام، عناوينى چون «نسخة» و «نسخة أحاديث» را ثبت كرده‌اند كه به نظر، جاى تأمّل دارد. شرح آن چنين است.

خطيب بغدادى (م ٤٦٣ ق) در تعريف نسخه مى‌نويسد:

لأصحاب الحديث نسخة مشهورة كلّ نسخة منها تشتمل على أحاديث كثيرة يذكر إسناد النسخة فى المتن الأوّل منها ثمّ يقول فيما بعده: بإسناده ... إلى آخرها.[١]

يعنى احاديثى كه راوى، با يك سندْ نوشته و در يك جزوهْ فراهم آورده، نسخه ناميده مى‌شوند.

[١]. الكفاية فى علوم الدراية، ص ٢٢٤