حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٥٢ - دو شرح نويسى بر كتب حديث

در آغاز كتاب جلاءالعيون نيز مى‌نگارد:

اين شكسته در كتاب بحار الأنوار، آنچه متعلّق به احوال ايشان است، در چندين مجلّد، استيفا و در كتاب حياة القلوب نيز اكثر آنها بر وجه اختصار، مذكور شده است و چون از كتاب اوّل، عوام را چندان انتفاعى نيست و تحصيل كتاب دوم، بر اكثر مردم، متعسّر است، لهذا اين قليل البضاعة را با اختلال احوال و وفور اشتغال و هجوم هموم و آلام و طريان عوارض و اسقام، به خاطر فاتر رسيد كه كتابِ وجيزى در اين باب، به لغت فارسى، تأليف نمايد كه مقصور بر ذكر ولادت و شهادت سيد المرسلين و ائمّه طاهرين عليهم السلام بوده باشد، بر وجهى نوشته شود كه همه خلق از آن بهره برده باشند و به ترجمه الفاظ روايات معتبره، اختصار نموده، مقيّد به حسن عبارات و تنوّع استعارات نگردد.[١] همين انگيزه، در ترجمه‌هاى ديگر ايشان نيز بيان شده است.[٢]

دو. شرح‌نويسى بر كتب حديث‌

علّامه مجلسى، در كنار ترجمه روايات، به تبيين دشوارى‌هاى احاديث و اسرار و رموز آن رو كرد؛ چنان كه از ارزيابى اسناد و صدور نيز فروگذار نكرد. وى بجز توضيح و تبيين‌هايى كه در جاىْ جاى بحار الأنوار دارد، به تأسيس سنّت حسنه‌اى همّت گماشت كه پيش از آن، تا اندازه‌اى نضج داشت. وى شرح الكافى شريف را به نام مرآة العقول، در بيست و شش جلد و شرح تهذيب الأحكام را با نام ملاذ الأخيار، در شانزده جلد، تحرير كرد. همچنين از شرح صحيفه سجاديه و اربعين حديث او نيز مى‌توان ياد كرد.

علّامه مجلسى، اين شروح را براى صاحب‌نظران و اهل فضل، نگاشته‌است. وى در مقدّمه مرآة العقول مى‌نويسد:

[١]. جلاء العيون، ص ٣

[٢]. علّامه مجلسى و آثار فارسى او، ص ٣٢٨ و ٣٣٤ و ٣٦٠