دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٦٥
و هرگز ، آن را تمنّا نمى كنند» . واژه «اُمنيّة» ، يعنى صورت حاصل در نفس از تمنّاى چيزى، و چون دروغ ، عبارت است از تصوّر چيزى كه حقيقت (واقعيت) ندارد و آوردن آن ، تصوّر در قالب لفظ تمنّى است ، چون خاستگاهى براى دروغ است. {-٩-}
اَمَل، در قرآن و حديث
واژه هاى «أمل» ، «رجاء» و «تمنّى» ، در قرآن كريم نيز معناى نزديك به هم دارند . در قرآن، دو بار واژه «أمَل» به كار رفته است ؛ يك بار به معناى آرزوى نيكو[٢] و يك بار به معناى آرزوى نكوهيده . [٣] واژه «رجاء» و مشتقّات آن هم ٢٧ بار در قرآن آمده كه غالب آنها در آرزوهاى نيكو به كار رفته است . به عكس، واژه «منى» و مشتقّات آن ، ٢١ بار به كار رفته كه در غالب موارد ، مقصود ، آرزوهاى نكوهيده است . گفتنى است كه شمارى از روايات ، مؤيّد نظر تاج العروس در متفاوت بودن معناى «اَمَل» و «رجاء» است ؛ يعنى اَمَل ، غالبا در مواردى استعمال مى شود كه رسيدن به آن ، بعيد به نظر مى رسد. در اين بخش ، نكات تربيتى مهمّى در باره آرزو مورد توجّه قرار گرفته كه اجمالاً به آنها اشاره مى كنيم :
يك . نقش آرزو در زندگى فردى و اجتماعى
آرزوى مال ، ريشه در سرشت انسان دارد . انسان ، ذاتا در جستجوى كمالِ مطلق است ودين هت ، آرزوهاى او حد و حصر ندارد .[٤] اين خصوصيت فطرى ، در
[١] مفردات ألفاظ القرآن : ص ٧٧٩ . [٢] كهف : آيه ٤٦ . [٣] حجر : آيه ٣ . [٤] . ر . ك : ص ٧٧ ح ١٠ و ١١ .