دانشنامه قرآن و حديث - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤٢٥
٨ / ٤
نظارت بر دريافت وجوه شرعى
قرآن
«از اموال آنان ، صدقه اى بگير تا به وسيله آن ، پاك و پاكيزه شان سازى ، و برايشان دعا كن ؛ [زيرا ]دعاى تو ، براى آنان آرامشى است ، و خدا شنواى داناست» .
حديث
٢٦٨.امام صادق عليه السلام : امام ، مردم را به پرداختن زكات اموالشان وا مى دارد ؛ چرا كه خداوند عز و جلفرموده است : «از اموال آنان، صدقه اى بگير» .ر . ك : وسائل الشيعة : ج ٦ ص ٣٦٤ (ابواب الأنفال و ما يختصّ بالإمام) .
٨ / ٥
سرپرست بى سرپرستان
٢٦٩.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : حاكم ، سرپرست هر كسى است كه سرپرستى نداشته باشد.
٢٧٠.امام عسكرى عليه السلام : علّت آن كه سه سهم از خمس ، تنها به امام اختصاص يافته ، آن است كه خداوند، او را همانند پيامبر ، ملزم به سرپرستى و تربيت يتيمان ، تأمين هزينه مسلمانان ، پرداخت بدهى هاى آنان و بردنشان به حج و جهاد كرده ، و اين [به دليل ]سخن پيامبر خداست ، آن گاه كه خداوند به او وحى كرد : «پيامبر در كار مؤمنان ، از خودشان سزاوارتر است ، و همسرانش مادران ايشان اند» . او (پيامبر صلى الله عليه و آله ) پدر آنان است . پس چون خداوند ، او را پدر مؤمنان قرار داد ، همان وظيفه را يافت كه پدر نسبت به فرزند دارد» . در هنگام نزول آيه، [پيامبر صلى الله عليه و آله ] فرمود : «هر كس از خود ، دارايى اى بر جاى نهد ، از آنِ وارثان اوست ، و هر كس بدهكارى يا عائله اى بر جاى گذارد، [پرداختن بدهكارى و سرپرستىِ عائله ]بر عهده والى است» . بنا بر اين، امام، همان وظيفه اى را دارد كه پيامبر داشت . از اين رو ، سه سهم خمس متعلّق به او شد .