١٧١.امام صادق عليه السلام : كمترين درجه شناخت امام ، اين است كه [بدانى] او هم تراز پيامبر است ـ بجز در درجه نبوّت ـ و وارث اوست و فرمان بردارى از او ، فرمان بردارى از خدا و فرمان بردارى از پيامبر خداست، و اين كه در هر كارى ، بايد تسليم او بود و به او ارجاع داد و گفته او را گرفت.

٥ / ٤

وظيفه كسى كه شناخت امام زمانش براى او ناممكن يا دشوار است

١٧٢.كمال الدين ـ به نقل از زراره ـ :امام صادق عليه السلام فرمود: «زمانى بر مردم فرا مى رسد كه امامشان از آنان غايب است». به ايشان گفتم: مردم در آن زمان، چه كنند؟ فرمود: «بر عقيده خويش (امامت) استوار بمانند تا برايشان آشكار گردد».

١٧٣.كمال الدين ـ به نقل از حارث بن مغيره ـ :از امام صادق عليه السلام پرسيدم: آيا ممكن است وضعى پيش آيد كه مردم ، امام را نشناسند؟ فرمود: «ممكن است چنين شود». گفتم: در اين صورت ، چه كنند [و تكليفشان چيست]؟ فرمود: «به همان امر نخست، چنگ زنند تا [امرِ] ديگر برايشان آشكار شود».

١٧٤.امام صادق عليه السلام : هر گاه وضعى پيش آمد كه امامى را نديدى تا از او پيروى كنى، كسى را كه دوست مى داشته اى ، دوست بدار،[١] و كسى را كه دشمن مى داشته اى ، دشمن بدار،[٢] تا اين كه خداوند عز و جل او را آشكار گرداند.

[١] يعنى : از ائمّه عليهم السلام و از اعتقاد به امامت آنان ، دست بر مدار. البتّه دوست داشتن آنان ، اقتضا دارد كه به آنچه از آثارشان باقى مانده است ، عمل شود و به راويان اخبارشان مراجعه شود. و احتمالاً مى توان آن را تعميم داد كه شامل راويان و علماى ربّانى بشود؛ همانان كه در زمان روى كار آمدن امام نيز ، كسانى كه امكان دسترس به او را ندارند ، به ايشان مراجعه مى كنند (مرآة العقول: ج ٤ ص ٥٩). [٢] يعنى : از پيشوايان باطل و ستم و پيروان آنان را دشمن بدار و اين ، مستلزم دورى كردن از راه و رسم آنان، يعنى بدعت ها و عقايد باطل و قياس و استحسانات است.