وَ ارحَم تِلكَ الأَعيُنَ الَّتى جَرَت دُموعُها رَحمَةً لَنا ، وَ ارحَم تِلكَ القُلوبَ الَّتى جَزِعَت وَ احْتَرَقَت لَنا ، وَ ارْحَمِ الصَّرخَةَ الَّتى كانَت لَنا . [١] و بر آن چشم هايى كه از سرِ دلسوزى بر ما اشك هايشان روان شده ، رحم كن، و بر آن دل هايى كه براى ما بى تاب شده و آتش گرفته اند، رحم نما، و بر شيون هايى كه براى ما بلند گرديدند، رحم آور . عزادارى براى سيّد الشهدا عليه السلام ، يكى از بزرگ ترين مصاديق بزرگداشت شعائر الهى و نشانه پَروامندىِ دل هاست . [٢] يقينا يكى از مهم ترين امتيازات جامعه شيعه ، برخوردارى از چشمه پُرفيض نورانيت و معنويت عاشوراست . اين چشمه جوشان ، از نخستين روزى كه موضوع يادكردِ مصيبت سيّد الشهدا عليه السلام و يارانش مطرح شد ، جريان يافت و تا امروز ، همچنان جارى است و پس از اين هم ادامه خواهد داشت . امامانِ اهل بيت عليهم السلام ، جز تأكيدهاى مستقيم قولى ، به گونه هاى ديگرى نيز بر اهمّيت عزادارى براى امام حسين عليه السلام و زنده نگه داشتن آن ، تأكيد داشته اند كه به مواردى اشاره مى گردد :

١. مرثيه سرايان سيّد الشهدا عليه السلام ، پيش از واقعه كربلا

بر پايه رواياتى كه در فصل چهارم اين بخش مى آيد ، نخستين كسى كه قبل از واقعه كربلا براى سيّد الشهدا عليه السلام مرثيه سرايى كرده ، خداوند متعال است كه آدم ابو البشر عليه السلام ، [٣] ابراهيم خليل عليه السلام [٤] و خاتم انبيا صلى الله عليه و آله [٥] را از مصائبى كه براى حسين عليه السلام پيش خواهد آمد ، آگاه فرموده است ، و آنان ، بر اين مصيبت، گريسته اند .

[١] ر . ك : ص ٣٨٨ ح ٢٦٩٢ .[٢] «وَ مَن يُعَظِّمْ شَعَـائرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقْوَى الْقُلُوبِ» (حج : آيه ٣٢) .[٣] ر . ك : ج ١٠ ص ٥٣ (فصل چهارم / گريه آدم عليه السلام).[٤] ر.ك : ج ١٠ ص ٥٥ (فصل چهارم / گريه ابراهيم عليه السلام).[٥] ر . ك : ج ١٠ ص ٦١ (فصل چهارم / گريه پيامبر صلى الله عليه و آله و خاندانش) ،عَبَرات المصطفَين فى مقتل الحسين عليه السلام: ج ١ ص ٣١ ـ ٤٩ .