ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٨٩ - دهه سينماى آپوكاليپتيك
آمريكا رفته و ايالات متّحده را بنياد گذاردند و حتّى آن را اسرائيل نو يا نئو اورشليم ناميدند. اين اعتقاد و باور حتّى همين امروز در بسيارى از متون و نوشتهها و كتب آمريكاييان به چشم مىخورد و حتّى در سينما، نمودى آشكار دارد.
براى مثال در آخرين فيلم رابرت آلتمن به نام «همراهان خانهاى در علفزار» (٢٠٠٦ م.)- كه ماجراى گروههاى آوازخوان در يك راديوى محلّى را باز مىگويد- در يكى از آوازهاى اصلى كه مريل استريپ و ليلى تاملين آن را به طور مشترك مىخوانند و درباره سرزمين مادرى و عشق به آن است، مرتّب اين بيت را تكرار مىكنند كه:
... اجداد ما در اين سرزمين، نئو اورشليم دفن شدهاند ... ٢
همين پيوريتنها بودند كه نخستين رسانهها، از جمله روزنامه و راديو و سپس سينما را در آمريكا به وجود آورده و همان تعريف و مأموريتى را كه براى ايالاتمتّحده در نظر گرفته بودند، به عنوان ايدئولوژى آمريكايى براى آن رسانهها و از جمله سينما در نظر گرفتند. بنيانگذاران هاليوود همچون آدولف زوكر، كارل ليمه لى، ماركوس لوئه، جوزف شنك، هرى كوئن و ... كه به مغولهاى هاليوود معروف شدند و پشت پرده تأسيس كمپانىهايى همچون «متروگلدوين مه ير»، «يونيورسال»، «پارامونت»، «يونايتد آرتيست» و «فاكس قرن بيستم» و ... حضور داشتند، همگى از همان پيوريتنهاى مهاجر يا اشراف يهود اروپا به شمار آمده و ايدئولوژى آمريكايى را فرا راه خويش قرار داده بودند. ٣
ريك آلتمن از اساتيد «دانشگاه پرينستن آمريكا» درباره ترويج اين ايدئولوژى و فرهنگ در ديگر جوامع در يكى از كتابهايش مىنويسد:
... بيش از نيم قرن آثار سينماى هاليوود، نقش بزرگى در تحكيم و قوام جامعه آمريكايى و معرفى آن به دنيا داشتند.
سينما به عنوان يكى از پرخرجترين توليدات، خصوصاً در ژانرهايى كه پيوند بيشترى با ديگر آداب و سنّتهاى فرهنگى آمريكايى داشت، به طور مرتّب براى تبليغ اهداف فرهنگى و هنرى و همچنين اقتصادى و اجتماعى سردمداران آمريكاى پس از جنگ (كه قصد نفوذ در جهان به عنوان استعمار نو در سر داشتند) به كار گرفته شد ... فيلمهاى هاليوودى آنچنان نفوذى در زندگى روزمره جماعت عاشق سينما داشت كه ناخودآگاه رسوم آمريكايى را در ديگر جوامع گسترش مىداد ... فيلمهاى هاليوودى هميشه نگاهها را از معضلات عميق جامعه بشرى به دلمشغولىهاى جامعه آمريكايى سوق مىداد و به شكلى آرمان شهر فرهنگ يانكىها را به تماشاگران سادهلوح حقنه مىكرد (و مىكند) كه آنها حتّى در دورترين جوامع نسبت به آمريكا هم دغدغههاى فرهنگى غربى را مسئله خود به حساب مىآوردند. آنها قانع شدند كه همچون قهرمانان همان فيلمها زندگى كنند، لباس بپوشند و حتّى موى سر خود را آرايش كنند كه همه و همه در واقع تقليدى از زندگى اسطورهاى آمريكايى بود و بس ...
از همين رو بود كه از نخستين روزهاى تأسيس سينما در غرب و در ايالات متّحده، ترويج ايدئولوژى آمريكايى، عمدهترين هدف به شمار آمدكه اين ايدئولوژى فراتر از انديشههايى مانند اومانيسم و سكولاريسم و سيستم سياسى منتج از آن، يعنى ليبرال سرمايه دارى، نظريه آخرالزّمانگرايى را ترويج مىكردكه همه اينها به طور وسيع در سينماى غرب به تصوير كشيده شد.
بهطور مشخّص اوّلين داستان آخرالزّمانى در سال ١٩١٠ م. و در فيلمى به نام «ستاره دنبالهدار» نمود پيدا كرد كه قسمت