ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٨ - ١ ثروت طلبى
به معنويّتهاى مجازى در مغرب زمين نيز، رونق گرفته است؛ زيرا معنويّت، گمشده دنياى معاصر است. واقعيّتى به نام خلأ معنويّت، به رغم احساس شديد تشنگى انسان معاصر به حقايق ماوراى طبيعت، همدست قدرتهاى سياستپيشه را براى بهره بردارى از اين خلأ باز مىنهد و هم تشبّث به هر حشيش يا سيراب شدن با هر سرابى را براى اين انسان حيران توجيه مىكند.
نسل تشنه معنويّت، عطش خود را با سرابهاى عرفاننما فرو مىنشاند. در بازار گرم مدّعيان، بنجلهاى خرافه و عرفانهاى بدلى، فرصت عرضه مىيابند و اين سيكل عرضه و تقاضا تا همواره وجود جهل و ظلم در جهان ادامه خواهد داشت. ميلتون، يكى از محقّقان حوزه جامعه شناسى اديان نو پديد مىنويسد: بيش از دو هزار فرقه معنويّت گرا در آمريكا و بيش از دو هزار جريان معنويّتجو در اروپا هست كه درصد كمى از آنها مشتركند.
زمينههاى ادّعا
زمينههاى مختلفى باعث ظهور و بروز جريانهاى مدّعيان مىشود كه در اينجا به مهمترين آنها اشاره مىكنيم:
نجات باورى مهدوى
موضوع مهدويّت پتانسيل فوقالعادّه قوىاى دارد كه در دورههاى مختلف مورد سوء استفاده طمّاعانى قرار گرفته كه آن را به نفع خود مصادره كردهاند. مشهورترين حالت اين ماجرا را در جريان مهدى سودانى مىتوان ديد كه با استفاده از اين پتانسيل فوقالعادّه مدّتها مقابل استعمار انگليس ايستاد و به اهداف خود نائل شد.
جهل و نادانى مردم
در طول تاريخ اسلام تنها كسانى با مدّعيان همراه شدهاند كه دچار جهالت اختيارى يا اجبارى بودهاند؛ كسانى كه مىتوانستهاند با مراجعه به ائمه (ع)، علما و مراجع، حتّى كتابهاى حديثى و منابع، راه را از چاه و سره را از ناسره تشخيص دهند؛ امّا با تنبلى و كوتاهى يا جبر زمانه و هجمه رسانهاى (مانند شام دوره معاويه) به جهالت خود دامن زده است و مشكل خويش را پايان نبخشيده است.
نابهسامانىهاى اجتماعى و اقتصادى
براى برونرفت از مشكلات و بحرانهاى اجتماعى كه تبديل به معضل و مصيبت لاينحل مىشود هركس به فراخور آنچه به ذهنش مىرسد و گمان مىكند، مىتواند چارهساز باشد راه حلّى ارائه مىكند در اين ميان بسته به شرايط اجتماعى و با فراهم بودن دو شرط قبلى يكى از راههايى كه مستمسّك افراد مختلف قرار مىگيرد موضوع مهدويّت است كه با انگيزههايى كه از اين پس خواهيم ديد، طرح مىشدهاند.
انگيزههاى ادّعا
آنان كه مركب شيطان مىشوند و اجازه مىدهند شيطان با ابزار ادّعا بر آنها سوار شود انگيزهها و اهداف مختلفى دارند و نمىتوان همه را با يك چوب راند:
١. ثروت طلبى
يكى از شايعترين انگيزههاى ادّعا براى جذب افراد به سمت خود، انگيزههاى مالى و مادّى است. لابهلاى شكايات فريبخوردگان مشاهده مىشود كه مدّعيان به بهانه بخشش گناهان!، حلّ مشكلات، جلب رضايت امام زمان (ع)! و ... از مخاطبان خود پول درخواست مىكردهاند. برخى از مدّعيان هم براى پاك شدن مريدان خود دهها ميليون تومان از آنها مىگرفتند و خرج سفرهاى خارجى مىكردهاند تا در سواحل «مديترانه» اسباب رضايت امام زمان! را از مريدان خود فراهم آورند!