توضيح المسائل - گلپايگانى، سید محمدرضا - الصفحة ٣٠١ - ١ - منفعت كسب

مى‌شود بدهد.

مسئله ١٧٧٤- تاجر و كاسب و صنعتگر و مانند اينها از وقتى كه شروع بكاسبى ميكنند يك سال كه بگذرد، بايد خمس آنچه را كه از خرج سالشان زياد آيد بدهند و كسى كه شغلش كاسبى نيست؛ اگر اتفاقا منفعتى ببرد، بعد از آنكه يك سال از موقعى كه فائده برده بگذرد، بايد خمس مقدارى را كه از خرج سالش زياد آمده بدهد.

مسئله ١٧٧٥- انسان مى‌تواند در بين سال هر وقت منفعتى بدستش آمد خمس آنرا بدهد. و جايز است دادن خمس را تا آخر سال تأخير بيندازد و اگر براى دادن خمس سال شمسى قرار دهد؛ مانعى ندارد.

مسئله ١٧٧٦- كسيكه مانند تاجر و كاسب بايد براى دادن خمس، سال قرار دهد اگر منفعتى بدست آورد و در بين سال بميرد، بايد مخارج تا موقع مرگش را از آن منفعت كسر كنند و خمس باقيمانده را بدهند.

مسئله ١٧٧٧- اگر قيمت جنسيكه براى تجارت خريده بالا رود، و آنرا نفروشد و در بين سال قيمتش پائين آيد، خمس مقدارى كه بالا رفته بر او واجب نيست.

مسئله ١٧٧٨- اگر قيمت جنسى كه براى تجارت خريده بالا رود و باميد اينكه قيمت آن بالاتر رود، تا بعد از تمام شدن سال آنرا نفروشد و قيمتش پائين آيد تمام خمس مقدارى كه بالا رفته بر او واجب نيست بلكه همان مقدار از عين را كه در حال استقرار خمس به نسبت تمام عين خمس آن شده در حال گرانى عين و ارزانى آن بايد بدهد مثلا اگر از سرمايه خمس داده جنسى را هزار تومان خريد و در سر سال قيمت آن جنس شش هزار تومان شد شش يك آن جنس خمس آن مى‌شود كه اگر نپرداخت و قيمت آن در سال بعد هم ترقى كرد سپس تنزل نمود مثلا بهمان هزار تومان اول رسيد بايد شش يك هزار تومان كه قيمت روز اداء است بپردازد بلى اگر در حين ترقى قيمت عين در دست او تلف شده باشد و بعد تنزل قيمت پيدا كرده باشد و بدون عذر در اداء خمس آن تأخير كرده باشد خمس ترقى قيمت را تا روز تلف‌