توضيح المسائل - گلپايگانى، سید محمدرضا - الصفحة ٢٩٩ - ١ - منفعت كسب

بدست آورد، اگر چه مثلا نماز و روزه ميتى را بجا آورد و از اجرت آن، مالى تهيه كند آنچه از مخارج سال خود او و عيالاتش زياد بيايد، بايد خمس يعنى پنج يك آنرا بدستورى كه بعدا گفته ميشود بدهد.

مسئله ١٧٦٢- اگر از غير كسب مالى بدست آورد، مثلا چيزى به وصيت باو بدهند يا ببخشند يا هديه كنند يا جايزه دهند واجب است، اگر از مخارج سالش زياد بيايد، خمس آن را هم بدهد.

مسئله ١٧٦٣- مهرى را كه زن ميگيرد خمس ندارد. و همچنين است ارثى كه بانسان ميرسد. ولى اگر مثلا با كسى خويشاوندى دورى داشته باشد و نداند چنين خويشى دارد؛ احتياط مستحب آنست خمس ارثى را كه از او ميبرد، اگر از مخارج سالش زياد بيايد بدهد.

مسئله ١٧٦٤- اگر مالى بارث باو برسد و بداند كسيكه اين مال از او بارث رسيده خمس آنرا نداده، بايد خمس آنرا بدهد و نيز اگر در خود آن مال خمس نباشد ولى انسان بداند كسيكه آن مال از او بارث رسيده، خمس بدهكار است، بايد خمس را از مال او بدهد.

مسئله ١٧٦٥- اگر بواسطه قناعت كردن، چيزى از مخارج سال انسان زياد بيايد، بايد خمس آنرا بدهد و همچنين كسيكه ديگرى مخارج او را ميدهد بايد خمس تمام مالى را كه بدست ميآورد بدهد.

مسئله ١٧٦٦- چيزهائيكه زكوة بآنها تعلق ميگيرد كه در مسئله (١٨٦١) ذكر ميشود اگر بعد از دادن زكوة آنها از مخارج سال زياد بيايد بايد خمس آنها را بدهد.

مسئله ١٧٦٧- اگر ملكى را بر افراد معينى مثلا بر اولاد خود وقف نمايد، چنانچه در آن ملك زراعت و درختكارى كنند و از آن چيزى بدست آورند و از مخارج سال آنان زياد بيايد بايد خمس آنرا بدهند. بلكه اگر طور ديگرى هم از ملك نفع ببرند. مثلا اجاره آنرا بگيرند، بنابر احتياط واجب بايد خمس مقدارى را كه از مخارج سالشان زياد ميآيد بدهند.