توضيح المسائل - گلپايگانى، سید محمدرضا - الصفحة ٣٠٠ - ١ - منفعت كسب

مسئله ١٧٦٨- در مالى كه فقير بابت خمس و زكوة گرفته خمس واجب نيست اما احتياط واجب آنست كه خمس مالى را كه بابت صدقه مستحبى باو داده‌اند اگر از مخارج سالش زياد بيايد بدهد ولى اگر از مالى كه باو بابت خمس و زكوة و صدقه داده‌اند منفعتى ببرد مثلا از درختى كه بابت خمس باو داده‌اند ميوه‌اى بدست آورد، و از مخارج سالش زياد بيايد، بايد خمس آنرا بدهد.

مسئله ١٧٦٩- اگر با عين پول خمس نداده جنسى را بخرد، يعنى بفروشنده بگويد اين جنس را باين پول ميخرم، چنانچه حاكم شرع معامله پنج يك آنرا اجازه بدهد، معامله آن مقدار صحيح است. و انسان بايد پنج يك جنسى را كه خريده بحاكم شرع بدهد و اگر اجازه ندهد، معامله آن مقدار باطل است پس اگر پوليرا كه فروشنده گرفته از بين نرفته حاكم شرع خمس همان پول را ميگيرد و اگر از بين رفته عوض خمس را از فروشنده يا خريدار مطالبه ميكند.

مسئله ١٧٧٠- اگر جنسى را بخرد و بعد از معامله قيمت آنرا از پول خمس نداده بدهد، معامله‌اى كه كرده صحيح است. ولى چون از پولى كه خمس در آنست بفروشنده داده، بمقدار پنج يك آن پول باو مديون ميباشد. و پولى را كه بفروشنده داده اگر از بين نرفته حاكم شرع پنج يك همانرا ميگيرد و اگر از بين رفته عوض آنرا از خريدار يا فروشنده مطالبه ميكند.

مسئله ١٧٧١- اگر مالى را كه خمس آن داده نشده بخرد، چنانچه حاكم شرع معامله پنج يك آنرا اجازه ندهد معامله آنمقدار باطل است و حاكم شرع ميتواند پنج يك آن مال را بگيرد، و اگر اجازه بدهد معامله صحيح است، و خريدار بايد مقدار پنج يك پول آنرا بحاكم شرع بدهد و اگر بفروشنده داده ميتواند از او پس بگيرد.

مسئله ١٧٧٢- اگر چيزى را كه خمس آن داده نشده بكسى ببخشد، پنج يك آن چيز؛ مال او نميشود.

مسئله ١٧٧٣- اگر از كافر يا از كسيكه بدادن خمس عقيده ندارد، مالى بدست انسان آيد، واجب نيست خمس آنرا بدهد ولى زمينى را كه از كافر ذمى بخرد كه او از مسلمان خريده و خمسش را نداده باشد بايد خمسش را بشرحى كه گفته‌