توبه آغوش رحمت - انصاريان، حسين - الصفحة ٧٠ - توبه واجب اخلاقى است

قرآن، اقرار و اعتراف آدم و همسرش را به مخالفت با فرمان حق و طلب مغفرت و رحمت حضرت محبوب را كه امرى پسنديده و محمود است به عنوان بازگشت و توبه‌ى آدم مى‌داند، و در آيه‌ى ٣٧ سوره‌ى بقره قبولى اين توبه را اعلام مى‌كند، ولى بايد به اين حقيقت توجه داشت كه اقرار و اعتراف و توبه و بازگشت به خدا محصول پرقيمت تواضع روحى و خشوع قلبى و سوز دل است، و چون از نظر علماى اخلاقى تكبر حجابى سنگين بين عبد و خدا، و تواضع و خاكسارى راهى هموار و درى باز بين انسان و حضرت حق است، و بقاى بر كبر گناهى عظيم، و دست برداشتن از نخوت واجبى بزرگ، و آراسته شدن به تواضع عملى ملكوتى، و به كارگيرى آن براى دست شستن از گناه و آراسته شدن به عبادت و بندگى، مسأله‌اى لازم و ضرورى است؛ بر اين اساس توبه از گناه كه در حقيقت نشان دادن تواضع به حريم حق و دور شدن از كبر و نخوت است، واجب اخلاقى است.

درباره‌ى كبر در روايات مى‌خوانيم:

عَن حَكيمٍ قَالَ: سَأَلْتُ أبَا عَبدِاللَّهِ ٧ عَن ادْنَى الالْحادِ، فَقالَ: انَّ الكِبْرَ أَدْناهُ‌[١].

حكيم مى‌گويد: از حضرت صادق ٧ از كمترين مرتبه‌ى الحاد پرسيدم، در جواب فرمودند: كمترين مرتبه‌ى آن كبر است!

حسين بن ابى علا مى‌گويد: از امام ششم ٧ شنيدم كه فرمودند:

الكِبْرُ قَدْ يَكُونُ فِى شِرارِ النّاسِ مِنْ كُلِّ جِنْسٍ وَالْكِبْرُ رِداءُ اللَّهِ فَمَنْ نَازَعَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ رِدَاءَهُ لَمْ يَزِدْهُ اللَّهُ الَّا سَفالًا...[٢].

كبر در بدترين مردم است از هر جنسى كه باشند، بزرگى برازنده‌ى حق است،

[١] - كافى: ٢/ ٣٠٩، باب الكبر، حديث ١؛ بحار الأنوار: ٧٠/ ١٩٠، باب ١٣٠، حديث ١.

[٢] - كافى: ٢/ ٣٠٩، باب الكبر، حديث ٢؛ بحار الأنوار: ٧٠/ ٢٠٩، باب ١٣٠، حديث ٢.