ارشاد در معرفت و وعظ و اخلاق - قلانسى نسفى، عبد الله بن محمد - الصفحة ٨٦
ارشاد را در دانشگاه پكن و مسجد جامع پكن و انجمن اسلامى شهر پكن ديده است و از آنها چنين گزارش داده است:
«كتابى تأليف ابو محمّد عبد اللّه بن محمّد قلانسى ظاهرا به نام ارشاد كه در اصول اخلاق دينى و بيشتر عرفانى نوشته شده است و بر روى دو سه تا از نسخهها نام ارشاد آمده است. مؤلف در اين كتاب از خواجه امام خطيب ابو القاسم كرابستى، خواجه ابو تراب نخشبى، ابو اسحاق بشاغرى، خواجه محمّد بن على حكيم ترمذى (خواجه حكيم) و حكيم جوهرى ياد كرده است. مؤلف در چندين مورد از پدر خود به عنوان «خواجه امام پدرم» ذكر مىكند و در موارد متعدد اشعارى را از آفرين نامه كه تأليف پدرش بوده است، نقل كرده است. همچنين ابياتى به تازى به نقل از «عمّ خود» مىآورد. مؤلف متن را در موارد بسيار با اشعار زياد كه باحتمال قوىّ مقدارى از آنها خود اوست، آراسته و در مواردى هم به اسم از شاعران ناشناس نقل كرده است.
از جمله ابياتى از شاعرى به نام حيدر دهقان (در بعضى نسخهها: ديهقان) نقل كرده است. از آن مواردست:
|
هميشه راحت و شادى نيايد |
همه عمر از غم آزادى نيايد |
|
|
گمانى برد بر تقدير ايزد |
به يك ذره به بيدادى[١] نيايد |
|
|
چه ايزد گر ستاند يا بماند (؟) |
ازو جز شكر و آزادى نيايد |
|
|
بسا محنت كه آن از بهر شادى است |
ترا بر ايزد استادى نيايد |
|
شاعر ديگرى كه چند شعر ازو نقل شده منصور ابدال است:
|
هركه بىتو شاد باشد جاودان بىتو شود |
هركه را از تو نباشد آن همه يكسو شود (؟) |
|
|
همچنان كن ترك نادانى همى دانا شوى |
ترك دانائى ببايد آنگهى بينا شوى |
|
|
نيز بينائى نه عين آشنائى باشدت |
بگذر از ديدار و ديده، آنگهى[٢] زيبا شوى |
|
______________________________
(١).
ضبط افشار: «بيدارى» كه سهو چاپى بهنظر مىآيد.
(٢). ضبط افشار: «آنگى» كه سهو چاپى بهنظر مىآيد.
[١]. ضبط افشار:« بيدارى» كه سهو چاپى بهنظر مىآيد.
[٢]. ضبط افشار:« آنگى» كه سهو چاپى بهنظر مىآيد.